काठमाडौं, १४ साउन ।
नेपाल विद्युत प्राधिकरण सिन्धुपाल्चोकको बाह्रबिसेमा निर्माणाधीन २२० केभी सबस्टेसनको निर्माण तत्काल सम्पन्न गर्नु पर्ने दबाबमा परेको छ । चिलिमे जलविद्युत कम्पनीको अगुवाइमा सिन्धुपाल्चोकमा अगाडि बढाइएको १०२ मेगावाटको मध्यभोटेकोशी जलविद्युत्को निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेपछि आयोजनाको विद्युत् जोडिने सबस्टेसन निर्माण सम्पन्न गर्न प्राधिकरणलाई दबाब परेको छ ।
मध्यकोटीशीको निर्माण दुई महिनाभित्र सम्पन्न गर्ने गरी अन्तिम चरणका कामहरु भइरहेका छन् । मध्यभोटेकोशीबाट उत्पादित विद्युत् २२० केभी प्रसारण लाइनमार्फत बाह्रबिसे सबस्टेसनमा जोडिनेछ । आयोजनाले आफ्नो विद्युतृगृहबाट बाह्रबिसे सबस्टेसनसम्मको प्रसारण लाइनका टावरहरु निर्माण गरिसकेको छ भने तार तान्ने काम भइरहेको छ ।
बाह्रबिसे सबस्टेसन निर्माणको ठेक्का पाएको चिनियाँ कम्पनीहरू ग्वाङसी ट्रान्समिसन एण्ड सबस्टेसन कन्ट्रक्सन तथा सेन्जेन क्लाउ इलेक्ट्रोनिक्सको संयुक्त उपक्रमको कमजोर कार्यसम्पादनका कारण सबस्टेसनको निर्माण ढिलाइ हुँदै आएको छ ।
प्राधिकरणले कार्यसम्पादनमा सुधार्न पटक पटक दिएको निर्देशक निर्माण व्यवयासीले पालना नगर्दा सबस्टेसन निर्माण सम्पन्न हुने तालिका प्रभावित हुँदै आएको छ । प्राधिकरणले सबस्टेसनको निर्माण सम्पन्न नभएर मध्यभोटेकोशीको विद्युत् जोड्न नसकिएमा त्यसको क्षतिपूर्ति निर्माण व्यवसायीबाट भराउने चेतावनी दिंदै आएको छ ।
कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङ, प्रसारण निर्देशनालयका उपकार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठ, आयोजना व्यववस्थापन निर्देशनालयका उपकार्यकारी निर्देशक तारा प्रसाद प्रधान सम्मिलित प्राधिकरणको उच्चस्तरीय टोलीले शनिवार सबस्टेसन निर्माणस्थलको अनुगमन भ्रमण गरेको छ । टोलीले आयोजना व्यवस्थापन र निर्माण व्यवसायीसँग निर्माणमा देखिएका समस्या, उपकरण आपूर्तिको अवस्था, निर्माण सम्पन्न हुने तालिकालगायतका विषयमा छलफल गरेको थियो ।
कार्यकारी निर्देशक घिसिङले गत फागुनपछि निर्माण व्यवसायीले आफ्नो कार्यसम्पादनमा केही सुधार गरेको देखिएको बताए । श्रमिकको संख्या थप गरी निर्माणमा तिब्रता दिन निर्देशक दिंदै घिसिङले निर्माण प्रगतिको जानकारी लिन आफूले साप्ताहिक रुपमा सबस्टेसनस्थल आएर नियमित अनुगमन गर्ने बताए ।
‘पावर ट्रान्सफर्मरलगायतका सबस्टेसन राखिने उपकरणहरु निर्माण स्थलमा आइसकेका छन्,निर्माणमा ढिलाइ गर्नु पर्ने कुनै कारण नै छैन, निर्माणमा हाम्रोतर्फबाट सहजीकरण गर्न तयार छौं, तीन महिनाभित्रमा जसरी पनि निर्माण सम्पन्न गर्नुपर्छ नत्र मध्यभोटेकोशीको विद्युत् खेर फाल्नु पर्ने पीडादायी अवस्था आउन सक्छ,त्यसैले यसलाई ध्यान दिएर सबैले काम गरौं,’ उनले भने ।
कम्पनीले सबस्टेसनमा रहने पावर ट्रान्सफर्मरलगायतका उपकरणहरु ल्याइसकेको छ भने ट्रान्सफर्मर रहने स्थान, नियन्त्रण कक्ष भवन निर्माणाधीन छन् । सबस्टेसनमा २२०÷१३२ केभी, १६० एमभीए र १३२÷११ केभी,५ एमभीएका पावर ट्रान्सफर्मरहरु रहने छन् । बाह्रबिसेमै ४०० केभीको अर्को सबस्टेसन पनि निर्माणाधीन छ ।
प्राधिकरणले मध्यभोटेशीको विद्युत् प्रवाहका लागि अस्थायी रूपमा वैकल्पिक व्यवस्था गरेको छ । तर, त्यसका लागि पनि बाह्रबिसे सबस्टेसनको निर्माण अनिवार्य छ । २२ मेगावाटको माथिल्लो चाकू ए जलविद्युत् आयोजनाको प्रवद्र्धक कम्पनी शिवश्री हाइड्रोपावरले निर्माण गरेको १३२ केभि सिंगल सर्किट प्रसारण लाइनलाई डबल बनाउन लागिएको छ । शिवश्री हाइड्रोपावरले लामोसाँघू सबस्टेसनबाट बाह्रबिसेसम्म बनाउनु पर्ने उक्त लाइनको कामसमेत सुरु हुन सकेको छैन ।
कम्पनी करिब १० किलोमिटर लाइनमध्ये सात किलोमिटर तार तान्नु पर्ने छ भने बाह्रबिसे बजार नजिकबाट सबस्टेसनसम्म करिब तीन किलोमिटर चार सर्किट (मल्टी सर्किट) प्रसारण लाइन बनाउनु पर्ने छ । तर, कम्पनीले अहिलेसम्म उक्त काम सुरु नै गरेको छैन । प्राधिकरणको उच्चस्तरीय टोलीले निर्माण काम तत्काल सुरु गर्न कम्पनीलाई आग्रह गरेको छ । प्राधिकरणले लामोसाँघू सबस्टेसनमा बे विस्तारको काम गरिरहेको छ ।
तामाकोशी तथा सुनकोशी नदी र ती नदीहरूका सहायक खोलानालाको जलविद्युत् आयोजनाको विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा प्रवाह गर्न तामाकोशी–काठमाडौँ प्रसारण लाइन र सबस्टेसन निर्माण सुरु गरिएको हो । एसियाली विकास बैकको सहुलितपूर्ण ऋणमा प्रसारण लाइन तथा सबस्टेसनको निर्माण भइरहेको छ ।
तामाकोशी–काठमाडौँ २२०÷४०० केभी प्रसारण लाइन आयोजनाअन्तर्गत रामेछापस्थित नयाँ खिम्ती सबस्टेसनबाट बाह्रबिसेसम्म ४४ किलोमिटर प्रसारण लाइन निर्माणाधीन छ । त्यस्तै बाह्रबिसेबाट काठमाडौँको लप्सीफेदीसम्मको ४६ किलोमिटर ४०० केभी डबल सर्किट तथा लप्सीफेदीबाट भक्तपुरको चाँगुनारायणसम्मको १४ किलोमिटर १३२ केभी प्रसारण लाइन पनि निर्माणाधीन छन् । लप्सीफेदीमा ४००÷२२० र १३२÷११ केभी सबस्टेसन स्थानीय बासिन्दाको अवरोधका कारण निर्माण प्रभावित भएको छ ।
काठमाडौं, ५ साउन ।
क्यानडामा उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि जाने तयारीमा रहेका र भिसा आइसकेका विद्यार्थीहरुको आत्मविश्वास बढाउने र थप जानकारी दिने उद्देश्यले गोरेटो कन्सल्टेन्सीले अन्तरक्रियात्मक कार्यक्रमको आयोजना गरेको छ ।
काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा भिसा लागिसकेका तीन सयभन्दा बढी विद्यार्थी र उनीहरुका अविभावकहरुलाई सुसूचित गराउने, क्यानडा जानुअघि के कस्ता सामाग्रीहरुको आवश्यकता पर्छ, भिसा आएको कति समयमा टिकट लिने, सपिङ कसरी गर्ने भन्ने लगायतका विषयमा जानकारी दिइएको थियो ।
सो अवसरमा सिनियर काउन्सलर तथा गोरेटोका सिईओसमेत रहेका धिरज कँडेलले क्यानडा जानुपूर्व अपनाउनुपर्ने सावधानी, क्यानडा पुगिसकेपछि काम खोज्ने तरिकालगायतका विषयमा जानकारी दिएका थिए । सिईओ कँडेलले भिसाा आइसकेपछि भ्याक्सिन लगाउनुपर्ने, टिकट कसरी लिने र राहदानीको ख्याल कसरी राख्ने, जानुपूर्व भ्यालिड मेडिकल रिपोर्ट बनाउने, कलर एनओसी, क्यानेडियन डलर कति साट्ने, अन्य सामाग्रीहरु के के लैजाने, भन्ने लगायतका विषयमा जानकारी दिएका थिए ।
सो अवसरमा अर्का सिनियर काउन्सलर तथा एसओपी समीक्षकसमेत रहेका शतिस भट्टले विदेशमा विद्यार्थीहरु फ्रस्टेशनमा जाने सम्भावना बढी हुने भएकाले त्यसबाट कसरी बच्ने भन्ने विषयमा सावधानी अपनाउने तरिका, कसरी व्यस्त बन्ने र परिवारसँग नियमित सम्पर्कमा कसरी आउने र मनोरोग लगायतका समस्याबाट बच्चे उपायका बारेमा जानकारी दिएका थिए ।
त्यस्तै सो अवसरमा गोरेटोका सञ्चालक मध्येका एक राम खड्काले विदेश जाँदा ट्रान्जिटमा आउने समस्या र अपनाउन पर्ने उपायहरुका बारेमा जानकारी दिएका थिए । उनले ट्रान्जिटमा आत्मविश्वास बढाउनुपर्ने, सोधिएका प्रश्नको उत्तर नडराई दिनुपर्ने बताए ।
कार्यक्रममा गोरेटोका सिनियर काउन्सलर प्रकाश रेग्मीले आफ्नो लामो समयको डेनमार्क बसाईको अनुभव सुनाउँदै विदेशमा सबै कुराहरु आफ्नोवसमा नहुने हुँदा परिस्थितिअनुसार चल्नुपर्ने भएका कारण कुनै मोडमा पनि आत्तिन नहुने र आफू जति खुल्न सक्यो त्यति नै सिक्ने र कमाउने अवसरहरु आउने कुरामा जोड दिए । उनले क्यानडामा काम खोज्ने टिप्सहरु, आत्मविश्वास बढाउने तरिका, नयाँ समाज र परिस्थितिमा घुलमिल हुने तथा सामना गर्ने तरिकाहरुको विषयमा पनि जानकारी दिए ।
मञ्जय राम,कटहरिया, असार ३१ ।
रौतहट जिल्लाको कटहरिया नगरपालिका वडा नम्बर ५ स्थित रहेको लाल बकैया नदिमा डुवेर एक विधार्थीको मृत्यु भएको छ ।
मृत्यु हुँनेमा जिल्लाको कटहरिया नगरपालिका वडा नम्बर ४ स्थित बलिरामपुर घर रहेका अशोक साह कानुका छोरा सोनु साह कानुको मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय रौतहटका प्रहरी प्रवक्ता नायव उपरिक्षक प्रहरी उमासंकर यादवले बताएका छन् ।
प्रहरीका अनुसार सोनुको उमेर करिब १५ वर्षका हुन । र उनी परीक्षा दिएर घर फर्कदै बेलामा नदीमा नुहाउन गएको करिब १ बजेको समयमा नुहाउने क्रममा मृत्यु भएको बताएका छ ।
प्रहरीका अनुसार उनको लाल बकैया नदिमा नुहाउने क्रममा डुवेर मृत्यु भएको बताएका छन् । र उनी ९ कक्षाको विधार्थी हुन । कटहरिया देखि १ किलाे. मिटर पश्चिममा रहेकाे लालबकैया नदिमा पाच जन्ना साथीहरू संग स्नान गर्न गएका थिए ।साहकाे डुबे पक्षि साथीहरू गाउँमा आएर जनकारी दिए कटहरियाकाे ईलाका प्रहरी र गाैर टाेली शवकाे उद्धार गरे ।
सो घटनाको बारेमा थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।
काठमाडौ, असार ३१ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले आईतबारका लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर तोकेको छ। जसअनुसार भारतीय रूपैयाँ एक सयको खरिद दर १६०रूपैयाँ रहेको छ भने बिक्री दर १६० रूपैयाँ १५ पैसा रहेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार आज अमेरिकन डलरको खरिद दर १३१ रूपैयाँ १७ पैसा र बिक्री दर १३१ रूपैयाँ ७७ पैसा रहेको छ भने युरो एकको खरिद दर १४७ रूपैयाँ १९ पैसा र बिक्री दर १४७ रूपैयाँ ८६ पैसा कायम गरिएकाे छ ।
हिजो अमेरिकी डलरको खरिद दर १३१ रूपैयाँ ०२ पैसा र बिक्री दर १३१ रूपैयाँ ६२ पैसामा तथा युरो एकको खरिद दर १४६ रूपैयाँ३७ पैसा र बिक्री दर १४७ रूपैयाँ ०४ पैसामा काराेबार भएकाे थियो ।
बेलायती पाउण्ड एकको खरिद दर १७१ रूपैयाँ९७ पैसा र बिक्री दर १७२ रूपैयाँ ७४ पैसा,अस्ट्रेलियन डलर एकको खरिद दर ९०.१ रुपैयाँ रहेको छ भने बिक्री दर ९०.९१ रुपैयाँ , क्यानेडियन डलर एकको खरिददर ९९ रुपैयाँ ९८ पैसा र बिक्रीदर १०० रुपैयाँ ४३ पैसामा काराेबार हुनेछ । जापानिज येन १० को खरिदमा ९ रुपैयाँ ४५ पैसा र बिक्रीदर ९ रुपैयाँ ४९ पैसामा काराेबार हुदाँ दक्षिण काेरिया वन १०० को खरिदमा १० रूपैयाँ ३४ पैसा र बिक्रीदर १० रूपैयाँ ३९ पैसामा किनबेच हुनेछ ।
यसैगरी, कतारी रियालको मूल्य एकको खरिद दर ३५ रूपैयाँ ९८ पैसा र बिक्री दर ३६ रूपैयाँ १४ पैसामा काराेबार हुने जनाएकाे राष्ट्र बैंकले साउदी रियाल एकको खरिद दर ३४.९६ रुपैयाँ रहेको छ भने बिक्री दर ३५.१२ रुपैयाँ तथा मलेसियन रिंगिट एकको खरिद दर२८.९८ रुपैयाँ रहेको छ भने बिक्री दर २९.१२ रुपैयामा काराेबार गर्न सकिने जनाएकाे छ ।
काठमाडौं, असार ३१ ।
नेकपा एमालेले बागमती प्रदेश इन्चार्जको जिम्मेवारी स्थायी कमिटी सदस्य गुरु बराललाई दिने निर्णय गरेको छ । आज बसेको पार्टीको सचिवालय बैठकले बराललाई बागमती प्रदेश इन्चार्जको जिम्मेवारी प्रदान गर्ने निर्णय गरेको उपमहासचिव प्रदीप ज्ञवालीले बताए ।
यसअघि एमालेले नेताहरूको जिम्मेवारी हेरफेर गर्दा अन्य ६ वटा प्रदेश इन्चार्जको जिम्मेवारी ६ जना पार्टी केन्द्रीय सचिवलाई दिए पनि बागमतीको इन्चार्ज तोकिएको थिएन । सचिवालय बैठकले केही पार्टी विभागहरूमा सदस्य थप गरेको छ । बैठकले साउन १५ भित्र पार्टी सदस्यको प्रमाणीकरण सकेर प्रदेश अधिवेशनमा लाग्ने निर्णय गरेको छ । बैठकले विभिन्न समसामयिक ६ वटा प्रस्ताव पारित गरेको छ ।
जसअनुसार कोशी प्रदेशको सरकार गठनमा सभामुख सामेल भएको भन्दै त्यो अवैधानिक भएकाले संविधानसम्मत नयाँ सरकार गठन गर्नुपर्ने, लम्पी स्किन रोग महामारीका रुपमा फैलँदा समेत सरकारले त्यसको रोकथाममा उचित ध्यान नदिएको, मिटरब्याजी समस्या समाधानमा नयाँ विधेयक ल्याउनुपर्ने, विश्वविद्यालयमा सत्तापक्षका विद्यार्थीबाट भएका तालाबन्दी, तोडफोडको निन्दा र अविरल वर्षाका कारण बाढी पहिरोबाट प्रभावित जनजीवनलाई सामान्यमा बदल्न सरकारसँग माग गरेको छ ।
काठमाडौं, १७ असार । माइक्रोब्लगिङ साइट ट्विटर शनिबार साँझ विश्वभर डाउन भयो।
धेरै संख्यामा प्रयोगकर्ताहरूले यसबारे गुनासो गरेका छन्। उनले आफ्नो ट्वीट पुनः प्राप्त गर्न असमर्थ भएको बताएका थिए । रिपोर्टका अनुसार ३०० भन्दा बढी ट्विटर प्रयोगकर्ताहरूले डाउन डिटेक्टर साइटमा समस्याको बारेमा गुनासो गरेका थिए ।
ट्विटर प्रयोगकर्ताहरूले पनि फलोअरहरू हराएको र टाइमलाइनहरू हराएको गुनासो गरे। अनलाइन सेवा अवरोधहरू अनुगमन गर्ने वेबसाइट डाउन डिटेक्टरका अनुसार हजारौं प्रयोगकर्ताहरूले ट्विटर डाउन भएपछि माइक्रो ब्लगिङ वेबसाइटमा समस्याहरू रिपोर्ट गरेका हुन् ।
ट्वीट हेर्न वा पोस्ट गर्ने प्रयास गर्दा प्रयोगकर्ताहरूले ट्वीट पुनः प्राप्त गर्न नसक्ने समस्याको सामना गरे। तर, यो समस्या थोरै मानिसमा मात्र सीमित रहेको भन्दै ट्वीटरमा संसारभरि कतै पनि समस्या नभएको पनि बताइएको छ ।
डाउन डिटेक्टरका अनुसार सबैभन्दा धेरै रिपोर्ट गरिएका समस्याहरूमध्ये ४५ प्रतिशत एपमा, ४० प्रतिशत वेबसाइटमा र बाँकी १५ प्रतिशत फिडमा थिए। यद्यपी ट्विटरले यस समस्याको बारेमा अहिलेसम्म कुनै बयान जारी गरेको छैन। यस वर्षको मार्चमा पनि ट्वीटरले विश्वव्यापी आक्रोशको सामना गर्नु परेको थियो।
क्र्यालिफोनिया, १६ असार ।
ट्विटरले हरेक दिन नयाँ प्रयोग गरिरहेको छ।
यसैबिच ट्विटरले शुक्रबार थप नयाँ परिवर्तन गरेको छ।
नयाँ परिवर्तन अनुसार अब लगइन नगरी ट्वीट हेर्न पाइने छैन । यसको मतलब यो हो कि यदि तपाइँ ट्वीट हेर्न चाहनुहुन्छ भने तपाइँले ट्विटरमा आफ्नो आईडी सिर्जना गर्नु पर्नेछ। एलोन मस्कले यसलाई अस्थायी आपतकालीन उपाय भनेका छन्।
ट्वीटरका मालिक एलोन मस्कले धेरै डाटा लुटिएको र यो सामान्य प्रयोगकर्ताका लागि अपमानजनक सेवा भएको बताए । यस अघि पनि मस्कले ओपन एआई लगायतका अन्य प्लेटफर्महरू प्रति आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गरिसकेका छन् । उनले भने कि धेरै प्लेटफर्महरूले उनीहरूको डाटाको साथ भाषिक मोडेलहरू तालिम दिन प्रयोग गर्थे।
तपाई यो थाहा लिनुहोस कि ट्विटरले एप प्रोग्रामिङ इन्टरफेसका लागि थर्ड पार्टी एप्स र रिसर्चर्सलाई पनि चार्ज गर्न थालेको छ।
उता, माइक्रो ब्लगिङ प्लेटफर्म ट्विटरले भिडियो डाउनलोड गर्ने सुविधा जारी गरेको छ । यस फिचर अन्तर्गत नयाँ डाउनलोड भिडियो विकल्प थपिएको छ। अर्थात् ट्विटर प्रयोगकर्ताहरूले कुनै पनि तेस्रो पक्ष एप र साइटको मद्दत बिना नै प्लेटफर्ममा सीधा भिडियोहरू डाउनलोड गर्न सक्षम हुनेछन्।
यद्यपि, यो सुविधा हाल बिटा परीक्षकहरूको लागि जारी गरिएको छ।
एप अनुसन्धानकर्ता र ट्विटर प्रयोगकर्ता नीमा ओभजीले पनि यो सुविधाको बारेमा जानकारी दिँदै स्क्रिनसट साझा गरे। प्रयोगकर्ता भन्छन्, ‘ट्विटर भिडियो डाउनलोड बटनमा काम गरिरहेको छ र सिर्जनाकर्ताहरूले यसलाई सक्षम र असक्षम गर्न सक्षम हुनेछन्। यो फिचर छिट्टै रोल आउट हुने दाबी गरिएको छ ।
हालै भर्खरै ट्विटरले नयाँ भिडियो एप लन्च गर्ने घोषणा गरेको छ।
मञ्जय राम,कटहरिया, असाढ ७ गते ।
रौतहटको कटहरिया नगरपालिका वडा नम्बर ८ स्थित रहेको पिपरा पोखरीया गाउँमा आज एनसेल टावर संचालनमा आएको छ । पालिकाको एक विकट क्षेत्रका रुपमा परिचित रहेको सो वडामा आजबाट एनसेल नेटर्वक शुचारू भएको हो ।
एनसेल टावरको धेरै समस्या भएकोले आजदेखि गाउँको मोबाईल फोनमा 4G को टावर आएको छ । गाउँहरूले खुशुको साथ सम्पन गरेको छ। विश्व आधुनिक युगमा प्रवेश गरेको अवस्था धेरै पुरानो छ । तर सो गाउँमा अहिलेसम्म नेटर्वकको समस्या रहदै आएको थियो । सो वडामा लामो समयदेखि नेटर्वकको समया हुने गरेको थियो ।
तर,एनसेल टावरको धेरै समस्या भएकोले आजदेखि गाउँको मोबाईल फोनमा 4G को टावर आएको छ । गाउँहरूले खुशुको साथ सम्पन गरेको छ। । ग्रामीण क्षेत्रमा एनसेलको टावर शुचारु भएकोले उपभोक्ता हर्सित हुन। सोही गाउँका एक स्थानीयले बताए ।
पुर्व वडा अध्यक्ष नवद राय यादवको पहलमा एनसेल टावरको विहिबारदेखि टावर पुन संचालनमा आएको छ । उपस्थितिमा पुर्व वडा अध्यक्ष नवद राय यादव,गगनदेव दास,अशाेक यादव,गेनालाल यादव,दिनेश यादव,रामाकान्त यादव,किसुनि राम उपस्थिति रहेकाे थियाे ।
काठमाडौं ।
प्रविधिको यो दुनियाँमा कम्प्युटरमा काम गर्नु अनिवार्य नै भइसकेको छ । सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा मात्र नभइ हरेक क्षेत्रमा आजको दिनमा कम्प्युटरमा नै काम हुने गर्छन् । कम्प्युटरमा काम गर्नु अत्यावस्यक बनिसकेको छ ।
कुनै पनि क्षेत्रको कुनै पनि कामका लागि अहिले कम्प्युटरको प्रयोग बढ्दो छ । लामो समयमा कम्प्युटरमा काम गर्नु दैनिकी जस्तै भएको छ । यसले गर्दा हामी आफैलाई पनि विभिन्न चिन्ताले सताउने गर्छ । सबैभन्दा पहिलो चिन्ता हामीलाई हाम्रो आखाँको लाग्छ ।
आँखाका कुनै समस्या आयो भने कम्प्युटरमा धेरै समय बिताएर हो कि भन्ने डर पक्कै पनि आउँछ । स्क्रिनमा बढी समय बिताउँदा हाम्रो कार्काडियन रिदमलाई हानी गर्छ ।
कार्काडियन रिदम सजीव प्राणीहरूको शरीरमा भएको एउटा यस्तो आन्तरिक प्रक्रिया हो जसले स्लिप-वेक साइकल (निदाउने-ब्यूँझने चक्र) लाई नियमन गरेको हुन्छ । त्यस्तै लामो समयसम्म आँखामा प्रकाश पर्दा त्यसले शरीरमा भौतिक असर जस्तै आँखा चिलाउने समस्या पनि निम्तिन्छ ।
वेब एमडीले गरेको एक अध्ययन अनुसार ५० देखि ९० प्रतिशत रिमोट वर्कर (घरबाटै कम्प्युटरमा बसेर काम गर्ने मानिस) मा डिजिटल आई स्ट्रेनको लक्षण देखिएको छ ।
डिजिटल आई सिन्ड्रम जसलाई कम्प्युटर भिजन सिन्ड्रम (सीभीएस) पनि भनिन्छ, यो यस्तो अवस्था हो जहाँ डिजिटल डिभाइसका कारण मान्छेको भिजन (दृष्टि) मा समस्या आउँछ । विशेषगरी कम्प्युटर, स्मार्टफोन, ट्याबलेट र अन्य विद्युतीय उपकरण अत्यधिक प्रयोग गर्दा यस्तो समस्या निम्तिन्छ ।
हुन त ब्लु लाइट ब्लक गर्ने चस्माले ब्लु लाइटबाट हाम्रो स्लिप-वेक साइकललाई जोगाउँछ भनिएको छ । तर, त्यस्ता ग्लास कम्प्युटर भिजन सिन्ड्रम अर्थात् डिजिटल आइ स्ट्रेनबाट हामीलाई जोगाउन त्यति प्रभावकारी छैनन् ।
कम्प्युटर भिजन सिन्ड्रमका लक्षणहरू के के हुन् ?
यदि तपाईं पनि लामो समय कम्प्युटर स्क्रिनमा काम गर्नुहुन्छ भने तलका मध्ये पक्कै पनि कुनै लक्षण तपाईंमा देखा परेका हुनसक्छन् । कम्प्युटर भिजन सिन्ड्रमका केही लक्षणहरू तल उल्लेख गरिएको छ ।
– आँखा सुख्खा हुनु
-आँखा चिलाउनु
-आँखा रातो हुनु
– टाउको दुख्नु
– धमिलो देखिनु
– घाँटी दुख्नु
– मांसपेशी ऐँठन हुनु
हामी यहाँ डिजिटल उपकरणका कारण हुने कम्प्युटर भिजन सिन्ड्रम वा भनौं आइस्ट्रेन (आँखा दुखाई) का समस्यालाई कसरी कम गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा जानकारी दिँदैछौं ।
१) रातको समयमा स्क्रिनको ब्राइटनेस घटाउनुहोस्
कम्प्युटरको स्क्रिनले आँखामा पार्ने असर कम गर्नका लागि रातको समयमा स्क्रिनको ब्राइटनेस कमभन्दा पनि कम राख्नुहोस् । अधिकांश डिभाइसमा अटो ब्राइटनेसको सुविधा हुन्छ । जसले तपाईंको वरपरको प्रकाशलाई मध्यनजर गर्दै तपाईंका लागि उपयुक्त ब्राइटनेस मिलाउँछ ।
आईफोन डिभाइसमा स्क्रिनको ब्राइटनेस स्टान्डर्ड डिस्प्ले सेटिङभन्दा पनि कम गराउने सुविधा हुन्छ । समग्रमा के भन्न खोजिएको हो भने तपाईंले कम्प्युटर प्रयोग गर्दा आफूलाई उपयुक्त हुने गरी कमभन्दा कम ब्राइटनेस राख्नुहोस् ।
२) स्क्रिनभन्दा टाढा रहनुहोस्
हामीमध्ये अधिकांशले विस्तरामा बसेर ल्यापटममा फिल्म हेर्नुपर्यो वा काम गर्नुपर्यो भने निकै नजिक राख्छौं । वास्तवमा यसरी आँखाको नजिक स्क्रिनलाई ल्याउँदा त्यसले आँखालाई असर गर्छ । यसबाट जोगिनका लागि तलका प्रक्रिया अपनाउनुहोस् ।
– कम्प्युटर स्क्रिन वा ल्यापटप आफूभन्दा टाढा राख्नुहोस् । विशेषगरी कुनै टेबल वा डेस्कमा राख्नु भएको छ भने पनि आफूभन्दा टाढा नै राख्नुपर्छ ।
– मोबाइल प्रयोग गर्दा आँखाभन्दा ३० इन्च टाढा राख्नुहोस् ।
– घाटीलाई असर नपर्ने गरी डिभाइसलाई आँखाको अगाडि राख्नुहोस् ।
– पेन मेडिसिनका अनुसार आँखाभन्दा स्क्रिन चारदेखि आठ इन्च तल राख्नुपर्छ । यस्तो गर्दा घाँटीमा पर्ने दबाब कम हुन्छ र आँखा पनि जोगिन्छ ।
३) स्क्रिनबाट ब्रेक लिनुहोस्
कम्प्युटरमा बसेर काम गर्ने भइसकेपछि समय समयमा ब्रेक लिने गर्नुपर्छ । हुन त यस्तोमा प्रायः मानिसहरू एकाग्र भएर काम गर्छन् । तर, पनि आँखा, मस्तिष्क र शरीरलाई आराम दिन तपाईंले समय समयमा ब्रेक लिनुपर्छ ।
विज्ञहरूका अनुसार हरेक दुई घण्टा कम्प्युटरमा काम गरिसकेपछि तपाईंले १५ मिनेट आराम लिनुपर्छ । ब्रेकको समयमा आँखाको व्यायाम गर्नुपर्छ ।
४) सही तरिकाले बस्ने बानी बसाल्नुहोस्
तपाईं डेस्कटपअघि कसरी बस्नुहुन्छ भन्ने कुराले पनि तपाईंको शरीरको अवस्था निर्धारण गरेको हुन्छ । यदि तपाईं सहज र सही तरिकाले बस्नुभयो भने त्यसले घाँटी, आँखा र पछाडिको भागलाई आराम दिन्छ । बस्ने सही तरिकाहरू तल उल्लेख गरिएको छ ।
– आफ्नो कुर्सीलाई यसरी राख्नुहोस् जहाँ घुँडाले खुट्टासँग ९० डिग्री कोण बनाउन सकियोस् ।
– भूइँमा आफ्नो खुट्टा समतल बनाएर राख्नुहोस् ।
– कुर्सीमा अडेस लागेरभन्दा पनि सिधा पर्नेगरी बस्नुहोस् ।
– डेस्कमा हात ९० डिग्री पर्नेगरी राख्नुहोस् ।
– कम्प्युटर टाढा परे पनि माउसलाई आफ्नो हातको नजिक पर्नेगरी राख्नुहोस् ।
५) आँखाका लागि उपयुक्त ड्रप
हामी कम्प्युटरमा काम गर्दा आँखा कम झिम्काउँछौँ । यसरी आँखाको झिम्काइ कम हुँदा आँखा चिलाउने समस्या निम्तिन्छ । त्यसैले आँखालाई उपयुक्त हुने ड्रप राख्दा आँखा सुख्खा हुने, चिलाउने समस्याबाट मुक्त हुन सकिन्छ । आँखामा उपयुक्त हुने ड्रप अस्पतालमा गइ आँखा जाँच गराएर डाक्टरको सुझावमा औषधी खरिद गर्न सक्नुहुन्छ । टेच पाना
