काठमाडौं । नेपाली साहित्यका आदिकवि भानुभक्त आचार्यको २११औँ जन्मजयन्ती आज विभिन्न स्थानमा विविध कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ ।

संस्कृत भाषामा लेखिएको अयोध्याका राजा रामको जीवनीलाई भानुभक्तले भावानुवादसहित ‘रामायण’मा लेखेका थिए ।

विसं १८७१ असार २९ गते तनहुँको चुँदीरम्घा गाउँमा जन्मिएका भानुभक्तलाई एक सामान्य घाँसीले ‘जन्मेपछि राम्रो काम गरेर नाम कमाउनुपर्छ’ भनी सन्देश दिएकाले उनले रामायणलाई नेपालीमा रचना गर्न प्रेरित भएका थिए ।

‘वधुशिक्षा’ उनको अर्को प्रसिद्ध कृति हो । यसैगरी, उनका ‘प्रश्नोत्तर’, ‘भक्तमाला’, ‘रामगीता’, फुटकर रचनालगायत कृति छन् । कुमारी चोकको हिसाब मिलाउन नसकेर झ्यालखानामा परेका आदिकवि आचार्यले सरकारी कार्यालयमा हुने ढिलासुस्ती र ‘भोलिवाद’ का कट्टर विरोधी भएर कवितामा भोलिको विरोध गर्दै लेखेका थिए, ‘भोलिभोलि भन्दैमा सब घर बितियो बक्सियोस् आज झोली ।’

नेपाली जातीय एकता, राष्ट्रिय पहिचान र नेपाली सांस्कृतिक चेतना जगाउन र राष्ट्रिय संस्कृतिलाई बलियो बनाउनमा भानुभक्तको ऐतिहासिक योगदान छ ।

उनको निधन विसं १९२५ असोजमा भएको थियो । भानुभक्तको जन्मजयन्ती भारतको दार्जिलिङ, सिक्किम, भूटान, बर्मालगायत नेपाली भाषी धेरै रहेका देश एवं स्थानमा पनि मनाइन्छ ।न्युज कारखाना

काठमाडौं । शुक्रवार बिहान पहिरोसँगै बगेर त्रिशूली नदीमा बेपत्ता भएका दुई बस र यात्रुको खोजीका लागि पानी भित्र हेर्न मिल्ने वाटर ड्रोन क्यामरा प्रयोग गरिएको छ ।

सशस्त्र प्रहरीका अनुसार बिहानै देखि खोजीमा गोताखोर सहितको टोली परिचालन गरिएको र वाटर ड्रोन क्यामरा प्रयोग गरिएको हो ।

टोलीले त्रिशूली नदिमा सोनार क्यामरा, वाटर ड्रोन, पाइपलाइन इन्सपेक्सन सिस्टम सहित खोजी कार्य सुरु गरेको प्रहरीले जनाएको छ । र्याफ्टबोटमा जडान गरेर पानी भित्रको बस्तुहरू हेर्न सोनार क्यामराले सहयोग पुर्‍याउने जनाएको छ ।

सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल विपद् व्यवस्थापन तालिम शिक्षालय कुरिनटारबाट ९ जना गोताखोरसहित २५ जना र नं १७ गण चितवनबाट ११ जना विपद् व्यवस्थापन तालिम प्राप्त सहित ३५ जनाको सुरक्षा फौज उनीहरूको खोजी कार्यमा परिचालित भएको छ । साथै नेपाली सेना र नेपाल प्रहरी समेत परिचालित रहेका छन् ।न्युज कारखाना

काठमाडौँ । नेपाली कांग्रेसक सभापति शेरबहादुर देउवाले केन्द्रीय कार्यसम्पादन समितिको बैठक बोलाएका छन् ।

देउवाले आज अपराहन्न २ बजे पार्टीको केन्द्रीय कार्यालयमा बस्ने गरि केन्द्रीय कार्यसम्पादन समितिका पदाधिकारी एवं सदस्यहरुको सहभागिता हुने मुख्य सचिव कृष्णप्रसाद पौडेलले जानकारी दिएका छन् ।

कांग्रेसको समर्थनमा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले सरकार बनाउने दाबि गरेको अवस्थामा नयाँ सरकारको गठन, कांग्रेसबाट सहभागी हुने मन्त्रीहरुको विषयमा बैठकमा छलफल हुने बताइएको छ ।  कांग्रेस प्रकाशमान सिंहको नेतृत्वमा सरकारमा जाने चर्चा चलिरहेको छ ।  अहिलेसम्म कांग्रेसबाट रमेश लेखक, आरजु राणा, प्रदीप पौडेल लगायत मन्त्री बन्ने चर्चा रहेको छ ।
न्युज कारखाना

चितवन । त्रिशूली नदीमा यात्रु सहित बेपत्ता भएका दुवै बसको खोजी कार्य शनिबार बिहानैदेखि पुन: शुरु भएको छ । सशस्त्र प्रहरीको गोताखोर सहितका टोली सहित नेपाली सेना, नेपाल प्रहरीले दुर्घटना भएको बसको विहानै देखि खोजी कार्य सुरु गरेको हो ।

यस अघि शुक्रबार गरिएको खोजी कार्यमा बिरगंञ्जबाट आएको एन्जल बसको पर्दा र दश वर्ष भन्दा सानो बालकले लगाउने ट्याग सुट भेटिएको प्रहरीले जनाएको छ ।

गाडीको पर्दा र ट्याग सुट सहितका यात्रुका केही समान छरपस्ट रूपमा शुक्रवार नै त्रिशूली किनारमा भेटिएका थिए । गोताखोर टोलीले पानी भित्र र बाहिर खोज कार्य जारी राखेको छ ।

अविरल वर्षाका कारण नारायणगढ–मुग्लिङ सडकको सिमल तालमा शुक्रवार बिहान पहिरो जाँदा दुवै बसमा गरी कम्तिमा ५१ यात्रुसहित दुई बस त्रिशूलीमा बेपत्ता रहेका छन् ।

त्रिशुलीमा हराई रहेका बसका तीन यात्रु भने पौडिएर बाहिर निस्किएका थिए । नदीमा पौडी खेलेर बाच्न सफल भएका रौतहटका नन्दन दास, रौतहट गरुडा — ९ जुगेश्वर राययादव र रौतहट सरोज गुप्ता रहेका छन् ।

काठमाडौँबाट गौर जान नारायणगढ तर्फ आउँदै गरेको बागमती प्रदेश ००१ख २४९५ नम्बरको गणपति डिलक्स बस र बिरगंञ्जबाट काठमाडौँ जाँदै गरेको बागमती प्रदेशको ०३—००६ख— १५१६ नम्बरको एन्जल्स डिलक्स बस त्रिसूलीमा खसेको हो ।

अहिले नदीमा बेपत्ता भएकाका परिवार पनि नदीमा खोजी कार्यका लागि सुरक्षाकर्मीहरूलाई सहयोग गरी रहेका छन् । कतिपय वेपत्ताका परिवार अहिले घटना स्थलमा आई पुगेका छन् ।न्युज कारखाना

काठमाडौँ । वर्षौंदेखि हामीलाई थाहा छ कि हाम्रो जीवनशैलीले हामीलाई लामो समयसम्म स्वस्थ रहन मद्दत गर्दछ । अब वैज्ञानिकहरू नयाँ प्रविधिले हाम्रो मस्तिष्कको बुढ्यौली प्रक्रियालाई ढिलो गर्न मद्दत गर्ने र उमेर बढ्दै जाँदा हाम्रो मस्तिष्कमा के हुन्छ भन्ने रेकर्ड राखेर पत्ता लगाउने प्रयास गरिरहेका छन् ।

वैज्ञानिकहरू हाम्रो उमेर बढ्दै जाँदा हाम्रो मस्तिष्कमा के हुन्छ भनेर जान्न खोजिरहेका छन् । आधुनिक प्रविधिले हाम्रो मस्तिष्कको बुढ्यौली घटाउन मद्दत गर्छ कि सक्दैन ?

नेदरल्याण्डमा जन्मिएकी ७६ वर्षीया महिला मगाइके र उनका पति टम अमेरिकाको लस एन्जलसबाट एक घण्टा टाढा रहेको लोमा लिन्डामा बस्छन् । एक बिहान उसले मलाई ब्रेकफास्टमा स्वागत गर्यो । चिया बीउ, दलिया र जामुन बिहानको खाजामा दिइयो । कुनै चिनी प्रशोधित खाना र कफी दिइएको छैन । नाश्ता पनि लोमा लिन्डा जस्तै शुद्ध थियो ।

डाक्टरहरु के भन्छन् ?

लोमा लिन्डा संसारको तथाकथित ब्लू जोन स्थानहरू मध्ये एकको रूपमा चिनिन्छ, जहाँ मानिसहरू औसत आयु भन्दा लामो बाँच्छन् । यो सहरको सेभेन्थ-डे एडभेन्टिस्ट समुदाय हो जुन सबैभन्दा लामो समयसम्म बाँचेको छ । यी मानिसहरू सामान्यतया रक्सी र क्याफिन उपभोग गर्दैनन् । शाकाहारी र शाकाहारीहरूले चीजहरू खान्छन् र आफ्नो शरीरको हेरचाह गर्नु धार्मिक कर्तव्य मान्छन् । उनी यसलाई आफ्नो ‘स्वास्थ्य सन्देश’ भन्छन् र यसले शहरभरि उनको पहिचान कमाएको छ ।

यो सहर लामो समयदेखि यहाँका मानिसहरू कसरी लामो जीवन बाँच्छन् भन्ने अनुसन्धानको विषय बनेको छ । लोमा लिन्डा युनिभर्सिटीका प्रोफेसर डा. ग्यारी फ्रेजरले सेभेन्थ-डे एडभेन्टिस्ट समुदायका मानिसहरूले लामो आयु मात्र नभई ‘स्वास्थ्य अवधि’ बढेको बताउछन् । महिलाले चारदेखि पाँच वर्ष थप स्वस्थ जीवन बाँच्छन् र पुरुषहरू थप सात वर्ष बाँच्छन्।

टम र मगाइके जीवनको अन्त्यमा सहरमा बस्न आएका थिए तर अहिले दुवै समुदायमा दृढतापूर्वक एकीकृत भएका छन् ।  लोमा लिन्डा कुनै ठूलो गोप्य कुरा होइन, यहाँका मानिसहरू केवल स्वस्थ जीवन बाचिरहेका छन् र उनीहरूलाई स्वस्थ जीवनको धर्म प्रदान गर्ने समुदायको कदर छ । मानिसहरूलाई अक्सर स्वस्थ जीवन, कन्सर्ट र व्यायाम बारे जानकारी दिइन्छ ।

जुडी यहाँको एउटा भवनमा ११२ जनासँग बस्छिन् । जुडीले बीबीसीलाई भनिन्- भवनमा सधैं मुटु र दिमाग खोल्ने कुराकानीहरू भइरहेका छन् ।  तपाईँको दिमागको लागि सामाजिक हुनु कत्तिको महत्त्वपूर्ण छ भनेर मैले कहिल्यै बुझिन । यो बिना तपाईको दिमाग संकुचित हुन्छ ।’

विज्ञानले लामो समयदेखि सामाजिक अन्तरक्रियाका फाइदाहरू पहिचान गरेको छ । तर अब यो पत्ता लगाउन सम्भव छ कि कसको मस्तिष्क अपेक्षित भन्दा छिटो बुढो छ ताकि भविष्यमा ट्र्याक गर्न र उपचार गर्न सकिन्छ ।  प्रविधिको बदलिँदो संसारमा एआई र डाटाको सहयोगले चिकित्सा क्षेत्रमा पनि मद्दत गर्नेछ ।

के भन्छन् मस्तिष्क अनुसन्धान गर्ने वैज्ञानिक ?

क्यालिफोर्नियामा रहेका मस्तिष्क स्वास्थ्यको अनुसन्धान गर्ने वैज्ञानिक र विज्ञहरूले मस्तिष्कको बुढ्यौली प्रक्रियालाई परिवर्तन गर्न सक्छौं कि गर्दैन भनेर पत्ता लगाउने प्रयास गरिरहेका छन् ।

दक्षिणी क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयका जेरोन्टोलोजी र कम्प्युटेशनल जीवविज्ञानका सहयोगी प्रोफेसर आन्द्रेई इरिमियाले हाम्रो दिमागको उमेर अनुमान गर्ने र तिनीहरूको गिरावटको भविष्यवाणी गर्ने कम्प्युटर मोडेलहरू प्रस्तुत गरे ।

उनले एमआरआई स्क्यान, १५ हजार मस्तिष्कको डाटा र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको सहयोगमा तयार पारेका थिए । ताकि स्वस्थ बुढ्यौली मस्तिष्क र डिमेन्सिया जस्ता रोग प्रक्रियाबाट पीडित मस्तिष्क बुझ्न सकिन्छ ।

उनले भने, यो ढाँचाहरू हेर्नको लागि राम्रो तरिका हो जुन हामी मानव रूपमा थाहा छैन तर एआईले यो पत्ता लगाउन सक्ने विश्वास धेरैले व्यक्त गरेका छन् ।

निजी कम्पनीहरूले प्रविधिको व्यापारीकरण गरिरहेका छन्

निजी कम्पनीहरू पनि यो प्रविधिको व्यवसायीकरणमा लागेका छन् । ब्रेनी नामको निजी कम्पनीले विश्वभरका विभिन्न क्लिनिकमा यी सेवाहरू उपलब्ध गराउँदै आएको छ । कम्पनीका संस्थापक ओवेन फिलिप्सले भविष्यमा मानिसहरुलाई एमआरआई गराउन सहज हुने बताए ।

उनले भने, ‘मानिसहरूलाई एमआरआई लिन सजिलो हुँदै गइरहेको छ र उनीहरूले उत्पादन गर्ने छविहरू धेरै राम्रो हुँदै गइरहेका छन्। म त्यहाँ मूर्ख बन्न चाहन्न, तर टेक्नोलोजी यस्तो ठाउँमा पुग्दैछ जहाँ हामी चीजहरू पहिले भन्दा धेरै पहिले देख्न सक्षम छौं र यसको मतलब एआई मार्फत हामी बिरामीको के भइरहेको छ भनेर बुझ्न सक्छौं ।’

पछिल्लो २०० वर्षमा रोगहरू बढे

गत २०० वर्षमा आयुमा भएको नाटकीय वृद्धिले धेरै उमेर सम्बन्धी रोगहरूलाई जन्म दिएको छ । यदि हामी सबै लामो समयसम्म बाँच्यौं भने, डिमेन्सियाले हाम्रा सबै ढोकाहरू ढकढकाउन सक्छ ।

प्रोफेसर इरिमियाका अनुसार यो एक सिद्धान्त हो जुन धेरै मानिसहरु द्वारा अनुसन्धान गरिएको छ, यद्यपि यो प्रमाणित भएको छैन । उनले यसको उद्देश्य पछि जीवन प्रत्याशा सम्म डिमेन्सिया ढिलाइ गर्ने तरिका खोज्नु रहेको बताए ।

यी सबैले हामीलाई त्यहाँ फिर्ता लैजान्छ जहाँ हरेक वैज्ञानिक र डाक्टर, साथै ब्लू जोनर्सले जीवनशैली महत्त्वपूर्ण छ भनी भन्छन् ।

राम्रो आहार, शारीरिक र मानसिक रूपमा सक्रिय हुनु र खुसी हुनु हाम्रो मस्तिष्कको आयु बढाउन महत्त्वपूर्ण छ । क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, बर्कलेका न्यूरोसाइन्स र मनोविज्ञानका प्रोफेसर म्याथ्यु वाकरका अनुसार यी सबै बाहेक अर्को महत्त्वपूर्ण कारक निद्रा हो । उनी भन्छन्- तपाईंको दिमाग र शरीरको स्वास्थ्य पुनर्स्थापना गर्न दिनको सबैभन्दा प्रभावकारी कुरा निद्रा हो ।

तपाईंको मस्तिष्कको कुनै पनि कार्य छैन जुन तपाईं सुत्दा राम्रो हुँदैन, वा तपाईंलाई पर्याप्त निद्रा नपर्दा खराब हुन्छ ।’ सुत्ने बानीमा हुने परिवर्तन पनि डिमेन्सियासँग जोडिएको हुन्छ ।’

निद्रामा विशेषज्ञको राय के छ ?

प्रोफेसर वाकरले भने, ‘यो ६० वा ७० वर्षको उमेरमा मात्रै देखिँदैन, तर यो ३० वर्षको उमेरमा पनि सुरु हुन सक्छ । त्यसैले, निद्रा ट्र्याकिङको माध्यमबाट हामीले राम्रो स्वास्थ्यको नमुना बन्न सक्छौँ ।’ सान फ्रान्सिस्कोको बाहिरी भागमा रहेको बायोटेक कम्पनी फौना बायोले जाडोको गहिरो निद्राको समयमा र पछि गिलहरीहरूको डेटा सङ्कलन गरिरहेको छ ।

यस अवस्थामा, गिलहरीहरूको शरीरको तापक्रम घट्छ र तिनीहरूको मेटाबोलिक दर सामान्य भन्दा एक प्रतिशत मात्र कम हुन्छ ।

यस समयमा, गिलहरीहरूले न्यूरोन्सलाई पुन: उत्पन्न गर्न र तिनीहरूको दिमागमा हराएको जडानहरू पुन: स्थापित गर्न फेला पारेको छ । कम्पनीको उद्देश्य यस्तो औषधि बनाउनु हो जसको माध्यमबाट यसले मानिसमा यो कार्य दोहोर्याउन सक्छ ।

के उपचार र डिप्रेसनले पनि डिमेन्सियाको जोखिम बढाउँछ ?

यदि उपचार गरिएन भने, डिप्रेसनले डिमेन्सियाको जोखिम पनि बढाउँछ ।  स्ट्यानफोर्ड युनिभर्सिटीका प्रोफेसर लीन विलियम्सले एमआरआई स्क्यान प्रयोग गरेर मस्तिष्कमा अवसादका केही प्रकारका प्रभावहरू बुझ्ने तरिका पत्ता लगाएका छन् ।

यसले वैज्ञानिकहरूलाई डिप्रेसन जस्ता मानसिक रोगहरू बुझ्न मद्दत गर्न सक्छ । यसले बिरामीको उपचार कसरी भइरहेको छ भनी बताउन पनि सक्छ ।

ब्रायन जोन्सन जस्ता धेरै कम मानिसहरु छन् जो लामो आयु प्राप्त गर्न विज्ञानमा भर परेका छन् । ब्रायन जोनसन एक व्यापारी हुन् जसले आफ्नो जैविक उमेर परिवर्तन गर्न लाखौं खर्च गरिरहेका छन् ।

त्यहाँ दर्जनौं सप्लिमेन्टहरू छन्, दिनको १९ घण्टासम्म उपवास बस्ने, विभिन्न प्रकारका कसरतहरू र विभिन्न प्रकारका (कहिलेकाहीं विवादास्पद) उपचारहरू छन् जुन उसले आफ्नो उमेरलाई उल्टाउने आशा गर्छ ।  तर लोमा लिन्डा निवासी १०३ वर्षीय मिल्ड्रेडले जोड दिएका छन्, ‘तपाईले आफ्नो आहारमा धेरै सावधान रहनु आवश्यक छ ।’न्युज कारखाना

-बिबिसीबाट

काठमाडौँ । नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले प्रधानमन्त्रीमा दाबी पेस गरेका छन् ।

राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले नेपालको संविधानको धारा ७६ को उपधारा (२) बमोजिम प्रधानमन्त्री पदका लागि दाबी पेस गर्न आह्वान गरेलगत्तै ओलीले नेपाली कांग्रेसको समर्थनमा प्रधानमन्त्रीको दाबी पेस गरेका हुन्।

दाबी पेस गर्न एमाले अध्यक्ष ओली, कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा, कांग्रेस प्रमुख सचेतक रमेश लेखक, एमाले उपाध्यक्ष विष्णु पौडेल, एमाले प्रमुख सचेतक महेश बर्तौला, पूर्वमहान्यायाधिवक्ता रमेश बराल लगायत शीतल निवास पुगेका थिए।

प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले शुक्रबार प्रतिनिधि सभा बैठकमा विश्वासको मत नपाएपछि राष्ट्रपति पौडेलले संविधानको धारा ७६ को उपधारा (२) बमोजिम प्रतिनिधि सभामा प्रतिनिधित्व गर्ने दुई वा दुईभन्दा बढी दलको समर्थनमा बहुमत प्राप्त गर्न सक्ने प्रतिनिधि सभाको सदस्यलाई नेपालको प्रधानमन्त्री पदमा नियुक्ति गर्ने प्रयोजनका लागि आइतबार अपराह्न ५ बजेभित्र दाबी पेस गर्न आह्वान गरेका थिए ।न्युज कारखाना

काठमाडौं । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले नयाँ सरकार गठनको आव्हान गरेका छन्।

राष्ट्रपति पौडेलले संबिधानको धारा ७६ को उपधारा २ अनुसार नयाँ सरकार गठनको आव्हान गरेका हुन्।

धारा ७६ को उपधारा २ मा  दुई वा दुई भन्दा बढी दलको सरकार गठन हुने प्रावधान संबिधानमा रहेको छ।

प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले शुक्रबार संसदमा विश्वासको मत हासिल गर्न नसकेपछि पदमुक्त भएका थिए।

राष्ट्रपति पौडेलले कानुनविदसँगको परामर्श पछि संबिधानको धारा ७६ को उपधारा २ अनुसार नै सरकार गठनको आव्हान गरेका छन्।

उपधारा २ मा भनिएको छ, ‘उपधारा (१) बमोजिम प्रतिनिधि सभामा कुनै पनि दलको स्पष्ट बहुमत नरहेको अवस्थामा प्रतिनिधि सभामा प्रतिनिधित्व गर्ने दुई वा दुई भन्दा बढी दलहरूको समर्थनमा बहुमत प्राप्त गर्न सक्ने प्रतिनिधि सभाको सदस्यलाई राष्ट्रपतिले प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्नेछ।’

राष्ट्रपति पौडेलले आइतबार ५ बजेसम्मको समय दिएर सरकार गठनको दाबि पेश गर्न भनेका छन्।न्युज कारखाना

काठमाडौँ । बलिउड अभिनेता अक्षय कुमारलाई कोरोना संक्रमण भएको छ । अक्षयकुमारले आफूलाई  कोरोना संक्रमण भएकाले अलग बसेको भारतीय मिडियाहरुले उल्लेख गरेका छन् ।

फिल्मको सरफेराको प्रमोशनको क्रममा अक्षयलाई कोरोना संक्रमण भएको बताइएको छ । उनलाई शुक्रबार बिहान कोभिड पोजिटिभ भेटिएको थियो ।

यसअघि २०२२ मा पनि अक्षय फिल्म ‘राम सेतु’ को सुटिङका ​​क्रममा कोरोना संक्रमित भएका थिए । यस अवधिमा अक्षय बाहेक टोलीका अन्य सदस्यहरू पनि कोभिड पोजिटिभ भेटिएका थिए । त्यस अघि २०२१ मा पनि अक्षय कोभिड पोजिटिभ थिए ।

अक्षयकुमारको नयाँ फिल्म ‘सरफिरा’ हिजो शुक्रबार रिलिज भएको छ । यो फिल्म दक्षिणका व्यापारी जीआर गोपीनाथको जीवनमा आधारित छ जसमा अक्षय मुख्य भूमिकामा छन् । न्युज कारखाना

काठमाडौँ । स्पेनका कार्लोस अल्काराज जारी विम्बल्डनको पुरुष सिंगलको फाइनलमा पुगेका छन् ।

शुक्रबार राति सम्पन्न सेमिफाइनल खेलमा अल्काराजले रुसका डानील मेडभेडेभलाई ७-६, ६-३, ६-४, ६-४ को सेटले पराजित गरेका थिए । पहिलो सेटमा हार बेहोरेका अल्काराजले त्यसपछिका तीन सेट लगातार जितेर फाइनलमा पुगेका थिए । २१ बर्षिय अल्कराज विम्बल्डन पुरुष सिंगलको डिफेन्डिङ च्याम्पियन समेत हुन् ।न्युज कारखाना

आरके श्रीवास्तव, राैतहट,२८ गते असार । मधेश प्रदेशको अधिकांश पालिकाका करिब सबै विद्यालयमा प्रथम त्रैमासिक परीक्षा संचालन भइरहेको छ । केही पालिकाले परीक्षा संचालन गर्नको लागि विद्यालयहरुलाई रकम विनियोजन गरेको भए पनि अधिकांश विद्यालयले परीक्षाको औपचारिक पूरा गरिरहेका छन् । रौतहटका केही पालिकाले प्रथम त्रैमासिक परीक्षाको समय तालिका म्यासेन्जरमा उपलब्ध गराएर समयमै परीक्षा सम्पन्न गर्न ह्वीप जारी गरेका छन् । नगरपालिकाले निशुल्क परीक्षा लिन ह्वीप जारी गरेर न कापी उपलब्ध गराउँछन् र न त प्रश्नपत्र नै । सक्षम विद्यालयहरुले प्रश्नपत्र उपलब्ध गराउने र विद्यार्थीलाई कापी दिएर परीक्षा लिए पनि अधिकांश विद्यालयले भने केवल औपचारिकता पूरा गरेका छन् । कक्षाका सारा विद्यार्थीलाई आफूले घरबाटै लिएर आएको पानामा उत्तर लेख्नुपर्ने र शिक्षकले घरबाट बनाएर ल्याएको प्रश्नलाई बोर्डमा लेखिदिने गरेका छन् । शिक्षकले बोर्डमा लेखेको प्रश्नपत्रको भरमा परीक्षार्थीले उत्तर दिँदा दुई घन्टाको परीक्षा आधा घन्टामै सकिने र एकले अर्कोको कापी हेरेर सार्न सकिने अवस्था हुन्छ । पालिकाहरुले विद्यालयलाई विद्यार्थीसित परीक्षा शुल्क पनि उठाउन नदिने र प्रश्नपत्र तथा कापी केही पनि उपलब्ध नगराउने भएपछि परीक्षाकै बिजोग भएको देखिएको छ । पालिका र सरकार दुवैले परीक्षाको नाउँमा विद्यार्थीलाई ठग्ने बाहेक केही नगरेको बुद्धिजीवीहरुले आरोप लगाउने गरेका छन् । सरकारले निशुल्क शिक्षा भने पनि माध्यमिक शिक्षा परीक्षाको परीक्षा शुल्क विद्यार्थीसित असुल्ने गरेको छ तर विद्यालयले लिने परीक्षाको लागि कुनै पनि शुल्क लिन नपाउने निर्देशन जारी गरेर कक्षा ९ सम्मको परीक्षाको व्यवस्थापन र संचालनमा हस्तक्षेप गरेको छ । अधिकांश विद्यालयसित कुनै आन्तरिक स्रोत नभएको अवस्थामा एक वर्षमा तिनओटा परीक्षा संचालन र व्यवस्थापन गर्न कुनै पनि हालतमा नसकिने भएकोले परीक्षाको औपचारिकता मात्र पूरा भइरहेको शिक्षकहरुको भनाइ छ । परीक्षामा खट्ने कर्मचारी, परीक्षामा लाग्ने साधन, कापी परीक्षण, प्रश्नपत्र र कापी आदिमा लाग्ने न्युनतम खर्च न त पालिकाले दिएको छ र न त परीक्षार्थीसित नै उठाउन दिइएको छ । अधिकांश पालिकाले सोझै निर्देशन दिएर प्रथम त्रैमासिक परीक्षा संचालन गराएकाले विद्यालयहरुले पनि परीक्षाको औपचारिकता पूरा गरिरहेको पाइएको छ । असार मसान्तसँगै मधेश प्रदेशका अधिकांश विद्यालयहरु एक महिनाको लागि बन्द हुँदै छन् । एक वर्षमा ४५ दिन विद्यालय बन्द रहने नियमानुसार एक महिनाको वर्षे बिदा अधिकांश पालिकाहरुले दिँदै छन् । रौतहटको गौर नगरपालिकाले साउन १ देखि भदौ २ गतेसम्म पालिकाका सबै विद्यालयमा गर्मी तथा वर्षे बिदा दिइने सूचना जारी गरिसकेको छ र भदौ ४ गतेदेखि नियमित रुपमा पठनपाठन हुने सूचना सबैको जानकारीको लागि जारी गरिसकेको देखिएको छ । भदौ ३ गते रक्षा बन्धन परेको हुनाले मधेश प्रदेशका अधिकांश विद्यालय भदौ ४ गतेदेखि संचालन हुने देखिएको छ । मधेशका सामुदायिक विद्यालयसँगै अधिकांश संस्थागत विद्यालयले पनि प्रथम त्रैमासिक परीक्षा संचालन गरिरहेको पाइएको छ ।