बज्जिकाञ्चल संवाददाता,गाैर,०७ गते भदौ । 

रौतहटकाे गौर नगरपालिका–५ स्थित बीपी चौकमा आजदेखि सर्वसाधारणका लागि निशुल्क योग शिविरको संचालन सुरु गरिएको छ । व्यक्तिगत व्यवस्थापन, साधन–स्रोत तथा आर्थिक सहयोगमा संचालन गरिएको उक्त शिविर स्थानीय निजी भवनमा सुरु गरिएको हो । शिविरमा सहभागी भई स्वास्थ्य लाभ लिन सबैलाई हार्दिक अनुरोध गर्दै आयोजकले जनस्वास्थ्यप्रति सचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्य राखेका छन् । “योग गरौं, निरोग रहौं” भन्ने मूल मन्त्रका साथ सुरु गरिएको शिविरलाई गौर नगरपालिकाको सहकार्यमा प्रत्येक वडामा विस्तार गर्ने योजना रहेको गौर नगरपालिकाका नगरप्रमुख शम्भु साहले जानकारी दिएका छन् । नगरप्रमुख साहका अनुसार, “शारीरिक तथा मानसिक स्वास्थ्य सुदृढ बनाउन योग एक प्रभावकारी अभ्यास हो। यसलाई समुदायमै पुर्‍याउने लक्ष्यका साथ हामीले प्रत्येक वडामा शिविर विस्तार गर्ने योजना बनाएका छौं।” स्थानीय बासिन्दाहरूले समेत योग शिविरको सराहना गर्दै यसको नियमितता र निरन्तरताको लागि सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् ।

 बज्जिकाञ्चल संवाददाता,राैतहट,०६ गते भदौ ।

मधेश प्रदेश प्रहरी तालिम केन्द्र राजबिराजको नव निर्मित आन्तरीक प्रशिक्षण भवनको समुदघाटन कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्ने क्रममा मधेश प्रदेश सरकारका प्रवक्ता समेत रहनु भएका गृह,सञ्चार तथा कानुन मन्त्री माननीय राजकुमार लेखी ज्यूले उक्त कुरा बताउनु भएको हो। समुदघाटन कार्यक्रमका प्रमुख अतिथी समेत रहनु भएका गृह मन्त्री लेखी ज्यूले”राज्यको चौथो अंगको रुपमा रहेको प्रेस जगतमा हिजो आज बिकृती बिसंगती बढिरहेको छ,सामाजिक संजालमा लाइक र भ्यूजको लागि तथ्यहिन,आधारहिन र भ्रामक समाचार हरु सम्प्रेषण गर्ने प्रवित्ती बढिरहेको हुदा संचार क्षेत्रलाई ब्यबस्थित र मर्यादित बनाउन छिट्टै संचार नियमन ऐन ल्याउने तयारी गरिरहेको ” कुरा बताउनु भएको हो।

प्रदेश प्रहरी तालिम केन्द्र राजबिराजको मधेश प्रदेश सरकारको ३ करोड १८ लाख ५० हजार ८४६ को लागतमा २०० जना प्रशिक्षार्थी हरु एक साथ प्रशिक्षणमा सहभागी हुन सक्ने क्षमता को ४ वटा कोठा सहित २ वटा भवन र तालिम केन्द्रको बाउण्ड्री बाल निर्माण सम्पन्न भएको हो।

काठमाडौं- 

मधेस प्रदेश सरकारले सात वर्ष अगाडि सञ्चालनमा ल्याएको  ‘बेटी पढाउ बेटी बचाउ’ योजनाअन्तर्गतको छोरी शिक्षा बीमा कार्यक्रम स्थगित भएको छ ।

मधेस प्रदेश सरकारले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को बजेटमा छोरी शिक्षा बिमाको लागि बजेट विनियोजन नगरेको शिक्षा विकास निर्देशनालयले जनाएको छ ।

निर्देशनालयका छोरी शिक्षा बीमा कार्यक्रमका संयोजक प्रियङ्का यादवले बजेट अभावमा सो कार्यक्रम हाल स्थगित भएको बताईन् । निर्देशनालयबाट प्राप्त विवरणअनुसार छोरी शिक्षा बीमा कार्यक्रमअन्तर्गत हालसम्म १४ हजार ४५३ जना छोरीको बीमा गरिएको जानकारी दिइएको छ ।

कार्यक्रम संयोजक यादवका अनुसार आव २०७५/७६ मा पाँच हजार ६६६ जना, आव २०७८/७९ मा एक हजार ७०२, आव २०७९/८० मा तीन हजार ३०२ जना, आव २०८०/८१ मा तीन हजार ७८३ जना छोरीको बिमा गरिएको थियो ।

हाल १० हजार छोरीको बीमाको प्रिमियम तिर्न बाँकी छ । कार्यक्रमअन्तर्गत एक जनाको बिमा गर्दा रु ३७ हजार चार सय ५७ रुपैयाँ ३७ पैसा प्रिमियम तिर्नुपर्छ । सौभार आजको अर्थ

काठमाडौं ।

सर्वोच्च अदालतले २०६३ सालमा तत्कालीन माओवादी र मधेशी जनअधिकार फोरमबीच भएको झडप र २७ माओवादी कार्यकर्ता मारिएको गौर हत्याकाण्डको अनुसन्धान अघि बढाउन परमादेश जारी गरेको छ ।

त्रिभुवन साहले दायर गरेको रिटमाथि सोमवार सुनुवाइ गर्दै न्यायाधीश तिलप्रसाद श्रेष्ठ र नित्यानन्द पाण्डेको इजलासले सरकारी वकिलको कार्यालय रौतहट र जिप्रका रौतहटका नाममा सो आदेश दिएको हो ।

तत्कालीन मधेशी जनअधिकार फोरमका अध्यक्ष समेत रहेका हाल जसपा अध्यक्ष तथा पूर्वउपप्रधानमन्त्री उपेन्द्र यादवमाथि समेत अनुसन्धान माग गर्दै माओवादी कार्यकर्ता साहले रिट दायर गरेका थिए । प्रभु साहसमेतले गौर हत्याकाण्ड उपेन्द्र यादवले गराएको आरोप लगाउँदै आएका छन् ।

तत्कालीन मधेशी जनअधिकार फोरम र नेकपा माओवादीका कार्यकर्ताबीचको विवादले उग्ररुप लिँदा २०६३ चैत ७ गते रौतहटको गौरमा २७ जनाको हत्या भएको थियो ।

राजनीतिमा ‘गौर नरसंहार’ को रुपमा चर्चित यो घटनाका दोषीहरुलाई अहिलेसम्म सरकारले कारबाही गर्न सकेको छैन । मंगलबार गौर हत्याकाण्डका पीडितद्वारा गठित संघर्ष समिति र गृह मन्त्रालयबीच ५ बुँदे सहमति भएको थियो । सो घटनामा माओवादीको भ्रातृ संगठन वाईसीएलका २७ जनाको हत्या भएको थियो । nepal press

चन्दन यादव, राैतहट, ०२ गते भदौ ।

मावि भसेढवामा अंग्रेजी शिक्षक कपिलदेव यादवलाई प्रधानाध्यापक राममंगल यादवले भव्य स्वागतका साथ हाजिर गराएका हुन् । श्री जनता माध्यमिक विद्यालय कटहरियामा कार्यरत अंग्रेजी शिक्षक यादव आजदेखि भसेढवा माध्यमिक विद्यालयमा हाजिर हुनुभएको छ।

विद्यालयका प्रधानाध्यापक यादवले खादा-माला लगाएर उहाँलाई स्वागत गर्दै कार्यभार सम्हाल्न लगाउनु भएकाे हाे । प्रधानाध्यापक यादव अब केही महिनामा अवकाशप्राप्त हुन् लाग्दा शिक्षक यादवलाई हाजिर गराएका हुन् । प्रधानाध्यापक यादव अवकाशप्राप्त नहुन्जेलसम्म शिक्षक यादवलाई शिकक्षकाे रुपमा गराएका हुन् ।

यस अवसरमा कटहरिया बहुमुखी क्याम्पसका प्रमुख गजेन्द्र प्रसाद यादव, कटहरिया बहुमुखी क्याम्पसका लेखा प्रमुख रामनिवाश प्रसाद यादव लगायतका समाजसेवीहरूको उपस्थिति रहेको थियो । कार्यक्रममा सहभागी भएका नेकपा माओवादी वडा कमिटीका अध्यक्ष प्रेम शंकर प्रसाद यादवले नयाँ शिक्षकले विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तरमा थप योगदान पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।

त्यस्तै, युवा समाजसेवी दिपेन्द्र कुमार दास र महिला किसान बहुउद्देश्य सहकारी संस्थाका साखा प्रबन्धक नायक बिवेकले पनि शिक्षक यादवलाई सफल कार्यकालका लागि शुभकामना व्यक्त गरका थिए । स्वागत कार्यक्रममा विव्यस का सदस्य रामकमोध यादव, समाजसेवी रामपुकार प्रसाद यादव र सन्तोष प्रसाद यादव पनि उपस्थिति रहेको थिए ।

यसैगरी, विद्यालयका अंग्रेजी शिक्षक राजु यादव र राजेश यादव लगायत भसेडवा माविका शिक्षकहरूको उपस्थिति रहेको थियो । समेत स्वागत गर्दै सहकार्यका साथ अघि बढ्ने प्रतिबद्धता जनाए । कटहरिया नगरपालिकाका कार्यपालिका सदस्य मनोज जयसवाल, स्थानीय भद्रभलाद्मी तथा पत्रकारकाे सक्रिय सहभागिता रहेको थियो ।

काठमाडौं ।

नेपालीमा एउटा उखान छ, ढिला होस् तर छोरा नै होस् । यस्तै इच्छा शनिबार नेपाल इन्जिनियरिंग कलेज (नेक) दुवाकोट चाँंगुनारायणमा स्नातक तहको इन्जिनियरिंग अध्ययनका लागि प्रवेश परीक्षा दिन आएका विद्यार्थीले गरेका छन् । उनीहरु टाढा होस् तर नेपाल इन्जिनियरिंग कलेजमै पढ्न पाओस् भन्न इच्छा राखेका हुन् ।

नेपाल इन्जिनियरिंग कलेज (नेक) भौगोलिक हिसावले टाढा नै छ । काठमाडौं उपत्यकाको एउटा कुनामा छ यो कलेज । भक्तपुरस्थित चाँंगुनारायण नगरपालिका दुवाकोटमा छ यो कलेज । काठमाडौंबाट झण्डै १०।१५ किलोमिटरको दुरीमा यो कलेज रहेको छ ।

यसो भए पनि यति टाढाको कलेजमा पढ्न भनेर इच्छा राखेर शनिबार प्रवेश परीक्षा दिन आउनेहरुको भीड नै लाग्यो । हामीकहाँं पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्मका विद्यार्थी पढ्न आउँंछन्, कलेजका प्राचार्य सहप्रध्यापक दुर्गाप्रसाद भण्डारी भन्छन् । पुल्चोक इन्जिनियरिंग क्याम्पसपछि इन्जिनियरिंगा दोश्रो प्रख्यात इन्जिनियरिंगको पढाइ हुने भन्छन् उनी आफनो कलेजलाई ।

कलेजमा स्नातक तहको इन्जिनियरिंगमा सात वटा कार्यक्रमहरु छन् । यहाँं सिभिल इन्जिनियरिङ, सिभिल एण्ड रूरल इन्जिनियरिङ, कम्प्युटर इन्जिनियरिङ, आर्किटेक्चर, इन्फरमेशन एण्ड कम्युनिकेशन इन्जिनियरिङ, ईलेक्ट्रिकल एण्ड इलेक्ट्रोनिक्स इन्जिनियरिङ गरी सात वटा कायक्रमहरु सञ्चालनमा रहेको जनाइएको छ ।

धेरै शैक्षिक संस्थाहरु जनसमुदायलाई शिक्षा दिनुका साथै त्यहीबाट आम्दानी गर्ने उद्देश्यका साथ सञ्चालित हुन्छन् तर नाफा नलिने निश्चल उद्देश्यका साथ यस कलेजले अध्ययन अध्यापनको काम गर्दै आएको छ, प्राचार्य भण्डारी भन्छन् । यो जिल्ला प्रशाशन कार्यालय भक्तपुरमा दर्ता भई गैरनाफामूलक रुपमा सञ्चालित कलेज हो । कलेज व्यवस्थापन समितिको अध्यक्षमा हाल चांँगुनारायण नगरपालिकाका प्रमुख जीवन खत्री छन् । शनिबार प्रवेश परीक्षामा पनि उनीसहित सञ्चालक समितिका सदस्य पदाधिकारीहरुसमेत कलेज पुगेर प्रवेश परीक्षामा सहभागी विद्यार्थीको हौसला वढाउन पुगेका थिए ।

कलेजका प्राचार्य भण्डारी यही कारण विभिन्न छात्रबृतिहरु पनि वितरण गर्दै आएको बताउँंछन् । चालू शैक्षिक सत्रदेखि सरकारी सामुदायिक विद्यालयमा अध्ययन गरेका गरिव, विपन्न छात्रछात्राहरूलाई लक्षित गरी पहिलो पटक छुट्टै समुदाय छात्रवृत्ति समेत प्रदान गरिने भएको उनले जनाए । यसका साथै कलेजले मुलुकका सातै प्रदेशबाट एक÷एक जना गरी सात जना विद्यार्थीलाई पूर्ण छात्रवृत्ति उपलब्ध गराउने पनि उनले बताए ।

कलेज प्रशासनका अनुसार, प्रदेश छात्रवृत्ति अन्तर्गत प्रत्येक प्रदेशबाट चयन भएका एक÷एक जना मेधावी विद्यार्थीलाई १००% शुल्क छुट दिइनेछ । यस छात्रवृत्तिका लागि एसइइ र +२ मा उच्च अंक ल्याएका, आर्थिक रूपले कमजोर, र इन्जिनियरिङ अध्ययनमा गहिरो रुचि भएका विद्यार्थीलाई प्राथमिकता दिइने जनाइएको छ । त्यस्तै, समुदाय छात्रवृत्ति अन्तर्गत सरकारी सामुदायिक विद्यालयमा +२ उत्तीर्ण गरेका विद्यार्थीहरूलाई पनि पूर्ण वा आंशिक शुल्क छुट दिइनेछ । यस कार्यक्रमले ग्रामीण तथा कमजोर वर्गका विद्यार्थीहरूलाई इन्जिनियरिङ शिक्षामा पहुँच बढाउने लक्ष्य राखेको छ ।

कलेजको भना समिति २०२५ का संयोजक रुपेश दही श्रेष्ठले बताए अनुसार, प्रदेश र समुदाय छात्रवृत्ति कलेजको समावेशी नीति र सामाजिक उत्तरदायित्वको अभिन्न अङ्ग हो । यसले राष्ट्रिय समावेशिता र समान अवसर प्रवद्र्धनमा सघाउ पु¥याउँछ, उनले भने ।

शान्त वातावरणमा गुणस्तरीय अध्यययन अध्यापन भइरहेको कलेजले जनाएको छ । त्यसकारण अब इन्जिनियरिङ अध्ययन गर्ने सोच बनाइरहेका विद्यार्थीहरूलाइ नेपाल सरकार शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयद्वारा गठित कलेज सञ्चालक समितिद्वारा सञ्चालित मुनाफारहित सामाजिक शैक्षिक संस्थाका रूपमा स्थापित यस कलेजमा स्नातक तहमा भर्ना खुल्ला रहेको जनाइएको छ । पोखरा विश्वविद्यालयकै उत्कृष्ट कलेज, नेपाल इन्जिनियरिङ काउन्सिलबाट स्थायी मान्यता, १०० भन्दा बढी अनुभवी फुलटाइम फ्याकल्टी, शहरी कोलाहलबाट टाढा, शान्त तथा हरियालीयुक्त वातावरण, आफ्नै सुविधासम्पन्न भौतिक पूर्वाधार, ल्याब, पुस्तकालय तथा रिसर्चका सम्पूर्ण सुविधा, राष्ट्रिय, अन्तराष्ट्रिय एक्सपोजरको सुविधा, स्थानीय तह, प्रादेशिक, सञ्चालक समिति तथा विश्वविद्यालयगत छात्रवृत्तिहरू, काठमाडौं उपत्यका, काभ्रेसम्मको यातायात सुविधा, राष्ट्रिय, अन्तराष्ट्रिय गेस्ट लेक्चरहरूको व्यवस्था, समयानुकूल प्रविधियुक्त शिक्षण विधि, सर्वसुलभ शुल्क, गुणस्तरीय शिक्षा कलेजको विशेषताहरु रहेको जनाइएको छ ।

नेपाल इन्जिनियरिङ कलेज पोखरा विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन प्राप्त स्वशासित संस्था हो, जसले सूचना प्रविधि, सिभिल, कम्प्युटर, इलेक्ट्रोनिक्स लगायत इन्जिनियरिङका विभिन्न शाखामा शिक्षण प्रदान गर्दै आएको छ । कलेज भक्तपुरको चाँंगुनारायण नगरपालिका दुवाकोटमा अवस्थित छ ।

इन्फरमेशन एण्ड कम्युनिकेशनको पढाइ हुने

नेपाल इन्जिनियरिंग कलेज (नेक) दुवाकोट चाँगुनारायण भक्तपुरमा यस वर्षदेखि इन्फरमेशन एण्ड कम्युनिकेशन (सूचना तथा सञ्चार) इन्जिनियरिंगको पढाइ सुरु हुने भएको छ । आइटी एवं एआइलाई प्रभावकारी रुपमा अंगाल्दै यस विधामा दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने उद्देश्यले नयाँं विषय थप गरेको कलेजका प्राचार्य सहप्राध्यापक दुर्गाप्रसाद भण्डारीले जनाए । पोखरा विश्वविद्यालयले सम्वन्धित निकायका प्रतिनिधिहरुसँंग व्यापक छलफल गरेपश्चात यो कार्यक्रमलाई यस वषदेखि लागू गरेको उनले जनाए । कलेज पोखरा विश्वविद्यालयबाट सम्वन्धन  प्राप्त छ ।

कायक्रमका विभागीय प्रमुख सहप्राध्यापक सचिन श्रेष्ठका अनुसार यो विषय अध्ययन गरेपछि विद्याथीले टेलिकम्युनिकेशनका अलावा आइटी, आइओटी तथा एआइ क्षेत्रमा सैद्धान्तिक तथा व्यवहारिक ज्ञान गर्नेछन् । यसले सोही विधा अन्तगतका सरकारी तथा गैर सरकारी संघसंस्थाहरुमा काम गन पाउने सुनौलो अवसर पाउने उनले जनाए ।

३१ व्षदेखि गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गदै आएको नेकमा शुलभ मूल्यमा यो विषयमा भर्ना आह्वान गरिएको छ । नेक जिल्ला प्रशाशन कायालय भक्तपुरमा दता भइ सञ्चालनमा रहेको गैरनाफामूलक शैक्षिक संस्था हो । यो कलेजमा योसहित कुल सात वटा कायक्रमहरु सञ्चालित छन् ।

काठमाडौं,२०८२ साउन ३१ गते शनिबार ।

सम्माननीय उपराष्ट्रपति रामसहाय प्रसाद यादवज्यूले सम्पूर्ण नेपालीलाई सत्य, शान्ति, न्याय, प्रेम र समृद्धिको मार्गमा अग्रसर हुन आग्रह गर्नुभएको छ ।

काठमाडौंको ब्रह्माकुमारी राजयोग सेवा केन्द्र, ठमेलद्वारा शनिबार आयोजित ‘श्रीकृष्णाष्टमी तथा चैतन्य झाँकी अनावरण एवं प्रवचन’ कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै उपराष्ट्रपति यादवले उक्त आग्रह गर्नुभएको हो ।

उहाँले श्रीकृष्णको जीवन केवल धार्मिक आस्थाको विषय नभई गहिरो आध्यात्मिक ज्ञानको स्रोतका रूपमा समेत रहेको बताउनुभयो । श्रीकृष्णको बाल्यकालदेखि युवावस्थासम्मका घटनाहरूले सेवा, नेतृत्व, समता र निष्काम कर्मको सन्देश दिएको स्मरण गर्दै उहाँले भन्नुभयो, ‘अर्जुनको सारथी बनेर श्रीकृष्णले सेवा भावको उच्चतम उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभयो, जसले देखाउँछ—नेतृत्व शक्ति मात्र होइन, सेवा पनि हो ।’

श्रीकृष्णको जीवनकथा संगीत, नृत्य, चित्रकला र साहित्यमा प्रेरणाको स्रोत बनेको उल्लेख गर्दै उपराष्ट्रपति यादवले श्रीकृष्णको बाँसुरीको धुनलाई प्रेम, सौन्दर्य र आध्यात्मिक आनन्दको प्रतीकका रूपमा व्याख्या गर्नुभयो । उहाँले श्रीकृष्णलाई सत्य, प्रेम, करुणा र दायित्वबोधका प्रतिबिम्बका रूपमा चित्रण गर्दै उहाँको जीवनले व्यवहारमा उतार्नुपर्ने नैतिक मूल्यहरू बोकेको बताउनुभयो ।

‘श्रीकृष्णको कर्मयोगको दर्शनले व्यक्ति र समाजलाई कर्मशील, उत्तरदायी र विवेकी बनाउने सूत्रहरू प्रदान गर्दछ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘यी सूत्रहरू आत्मसात गर्न सके समाजमा सद्भाव, सांस्कृतिक समृद्धि, नैतिक पुनर्जागरण र जीवनको सार्थकता प्राप्त गर्न सकिन्छ ।’ उपराष्ट्रपति यादवले ब्रह्माकुमारी संस्थाले स्थापनाकालदेखि नै नेपाली समाजमा शान्ति, सद्भाव र आध्यात्मिक चेतना फैलाउने कार्यमा योगदान दिँदै आएकोमा प्रशंसा गर्दै धन्यवाद समेत व्यक्त गर्नुभयो ।

बज्जिकाञ्चल संवाददाता,३१ गतो सावन ।

अगस्त २, २०२५, शुक्रबार मस्कटमा सम्पन्न ओमान नेपाली एकता समाजको केन्द्रीय समितिको बैठक अध्यक्ष छबिलाल बस्नेतको अध्यक्षता र महासचिव बिष्णु अर्यालको सञ्चालनमा सम्पन्न भयो।
बैठकको रिपोर्टिङ क्रममा गत बैठकदेखि हालसम्म विभिन्न समस्यामा परेका ६ जना घरेलु महिला कामदार र ९ जना अवैधानिक रुपमा बसेका ७ जना over stay गरि बसेका लाई दूतावाससँगको समन्वय र केहीलाई व्यक्तिगत पहलमार्फत स्वदेश पठाइएको जानकारी गराउदै यस महत्वपूर्ण मानवीय सहयोगका लागि उपाध्यक्ष सोभाराम पुनले प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष रूपमा साथ दिने सम्पूर्ण साथीहरूलाई हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्नुभयो।
बैठकले व्यक्तिगत कारणले राजीनामा दिएका कोषाध्यक्ष दिपक रम्तेल तथा सदस्य आकाश नेपाली र गौतम श्रेष्ठको राजीनामा स्वीकृत गर्दै, कोषाध्यक्षमा धनु कुवर र केन्द्रीय सदस्यमा नवराज आचार्य, रुद्र अर्याल तथा लक्ष्मी केसीलाई नियुक्त गर्ने निर्णय गर्‍यो।
साथै बैठकमा सांगठनिक सुदृढीकरण, सामाजिक योगदान र भविष्यमा सञ्चालन हुने कार्यक्रमहरूबारे व्यापक छलफल भएको थियो। अन्त्यमा आलोचना–आत्मआलोचनासहित सौहार्दपूर्ण वातावरणमा बैठक सम्पन्न गरियो।

काठमाडौं–

हिन्दू धर्मावलम्बीले सर्वाधिक मान्ने भगवानका रुपमा श्रीकृष्ण हुन्। जसले महाभारतमा पाण्डवको जीतलाई अधर्ममाथि धर्मका लागि संघर्ष रहेको बताएका थिए।

राम मर्यादाको कसीमा रहेका भगवान थिए भने कृष्ण धर्मका निम्ति मर्यादाको कसीमा बस्न हुन्न भन्ने मान्यताका मानक पनि बनेका छन्।
श्रीकृष्ण जन्माष्टमी हिन्दू धर्म मान्ने सबैले श्रद्धाका साथ मानाउने गर्छन्।

भगवान श्रीकृष्णको जन्म कथा हिन्दू धर्मको सर्वाधिक पूजनीय र रोचक प्रसङ्गहरूमध्ये एक हो। उहाँको जन्म महाभारत, विष्णु पुराण, भागवत पुराण लगायतका ग्रन्थहरूमा विस्तारपूर्वक वर्णन गरिएको छ। उहाँलाई विष्णुको आठौँ अवतार मानिन्छ, जसको उद्देश्य पृथ्वीलाई अधर्म, अत्याचार र दुष्ट शक्तिहरूबाट मुक्त गराउनु थियो।

द्वापर युगमा मथुराको राज्यमा राजा उग्रसेन शासन गर्थे। तर उनको छोरा कंश अत्यन्त महत्वाकांक्षी, कठोर र निर्दयी स्वभावको थियो। कंशले आफ्नै बुबालाई कारागारमा हालेर राज्य हत्याएर अधिनायक बने। उसले प्रजा र सज्जनहरूमाथि अत्याचार सुरु ग¥यो। अधर्म र अन्यायको यस्तो घना अन्धकार फैलँदा देवता र ऋषिहरूले भगवान विष्णुसँग प्रार्थना गरे कि पृथ्वीलाई अत्याचारबाट मुक्त गर्न उहाँ अवतार लिनुहोस्।

कंशकी बहिनी देवकीको विवाह यदुवंशी राजकुमार वसुदेवसँग भयो। विवाह समारोहमा कंश स्वयं देवकीलाई रथमा राखेर वसुदेवको घरसम्म पु¥याउन निस्कियो। तर बाटोमै एक दैवी आवाज गुञ्जियोः

“हे कंश! तेरो बहिनी देवकीको गर्भबाट जन्मिने आठौँ सन्तान नै तेरो मृत्युको कारण हुनेछ।”

यो वचन सुनेर कंशको अनुहार रातो भयो। ऊ क्रुद्ध भई तुरुन्तै बहिनी देवकीलाई मार्न खंजर निकाल्यो। वसुदेवले हात जोड्दै प्रार्थना गरे, “हे राजन! देवकी तिम्री बहिनी हुन्, उनलाई मार्नु अधर्म हुनेछ। तर तिमी नडराऊ, हामीले जन्मने प्रत्येक सन्तानलाई तिमीलाई बुझाइदिने वचन दिन्छौँ।” कंशले यो शर्त स्वीकार ग¥यो र उनीहरूलाई कारागारमा थुन्यो।

कारागारमै देवकीले पहिलो सन्तान जन्माइन्। वसुदेवले वचनअनुसार शिशुलाई कंशलाई बुझाए। कंशले निर्दयतापूर्वक बालकलाई पिटेर हत्या ग¥यो। यसरी एकपछि अर्को गरी छ वटा सन्तानहरूको हत्या गरियो। सातौँ गर्भमा विष्णुको अंश ष्लअबचलबतभ भई बालकको रूपमा अवतार लिनुहुन्थ्यो। तर योगमायाले गर्भलाई देवकीबाट निस्केर वसुदेवकी अर्की पत्नी रोहिणीको गर्भमा स्थानान्तरण गरिदिइन्। यसरी सातौँ सन्तान बलराम (संकरशन) गोकुलमा जन्मिए।

देवकीको आठौँ गर्भ विष्णु स्वयंले धारण गर्नुभयो। समय पुगेपछि भाद्रपद कृष्णाष्टमीको मध्यरात्रि, घोर अन्धकार र वर्षात्बीच भगवान विष्णु चतुर्भुज रूपमा कारागारमा प्रकट हुनुभयो। उहाँले शंख, चक्र, गदा र पद्म धारण गर्नुभएको थियो। देवकी–वसुदेव दम्पती भगवानको दिव्य रूप देखेर विस्मित भए र पूजा गरे। भगवानले भन्नुभयो,

“अब म तिमीहरूको पुत्र कृष्णको रूपमा जन्मिन्छु। मेरो बाल रूपलाई गोपग्राम गोकुलमा पु¥याएर यशोदा र नन्दलाई सुम्प देऊ। उनीहरूको नवजात कन्यालाई लिएर यहाँ ल्याउ।”

त्यसपछि भगवानले आफ्नो रूप परिवर्तन गरी साधारण बालकको रूपमा परिणत हुनुभयो।

जन्म क्षणमै चमत्कार भए। कारागारका सबै ताल्चा आफैं खुल्न थाले, पहरेदारहरू गाढा निद्रामा परे, बन्धन आफैं टुटे। वसुदेवले बालकलाई टोकरीमा राखेर यमुना नदीतिर लागे। त्यो रात आकाशमा बादल गर्जिरहेका थिए, तर वसुदेवलाई रोक्ने शक्ति कसैमा थिएन।

यमुना नदी उफ्रिँदै बगिरहेको थियो। वसुदेव टोकरीमा बालक राखी नदी पार गर्न लाग्दा पानी कम्मरसम्म पुग्यो। बीचमा नदी अझै उफ्रियो, तर शेषनाग प्रकट भई आफ्नो विशाल फण फैलाएर बालकलाई वर्षा र जोखिमबाट बचाए। यसरी वसुदेवले सुरक्षित तरिकाले गोकुल पुगेर बालकलाई यशोदा–नन्दको घरमा राखे।

यशोदाले त्यतिखेर पनि एक बालिका जन्माएकी थिइन्। वसुदेवले कृष्णलाई त्यहाँ राखी बालिकालाई लिएर पुनः कारागार फर्के। सबै ढोका फेरि आफैं बन्द भए, पहरेदारहरू जुरुक्क उठे र बच्चाको रोदन सुने। तत्कालै कंशलाई खबर गरियो। कंशले सोचे, “अब मेरो मृत्यु सुनिश्चित छैन, कारण भविष्यवाणी त आठौँ सन्तानबारे थियो।” उसले क्रुद्ध भई बालिकालाई ढुंगामा बजारेर मार्न खोज्यो।

तर बालिका अचानक देवी महाकालीको रूपमै आकाशमा प्रकट भइन् र भनिन्, “हे मूर्ख कंश! तिमीले जसलाई मार्न खोज्दैछौ, तिम्रो मृत्यु त पहिल्यै जन्मिसकेको छ र गोकुलमा पलाइरहेको छ।”

त्यसपछि देवी अन्तध्र्यान भइन्।

यसरी कृष्ण गोकुलमा नन्द र यशोदाका सन्तानका रूपमा हुर्कन थाले। उहाँको दिव्य लीलाले गोकुलभरि आनन्द र उत्सव छायो। अर्कोतर्फ, कंश निरन्तर डरमा बाँच्न थाल्यो र बालक कृष्णलाई मार्न विभिन्न असुरहरू पठायो, तर सबैलाई कृष्णले नष्ट गर्नुभयो।

भगवान श्रीकृष्णको जन्म केवल एउटा मानवीय घटना थिएन, त्यो अधर्ममाथि धर्मको विजयको घोषणा थियो। कारागारको अन्धकारमा जन्मिए पनि उहाँले विश्वलाई उज्यालो दिनुभयो। उहाँको जन्मकथाले देखाउँछ कि जब अधर्म बढ्छ, तब परमात्मा कुनै न कुनै रूप धारण गरेर सज्जनहरूको रक्षाका लागि अवश्य अवतार लिन्छन्।