काठमाडौँ । फ्रान्सका झण्डै २०० माध्यमिक विद्यालय (कक्षा ६ देखि ८) ले कक्षामा स्मार्टफोन ल्याउन प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेका छन् । यसलाई ‘डिजिटल ब्रेक’ नाम दिइएको छ । अहिले यो अभियान परीक्षणको चरणमा छ ।

किशोरकिशोरीहरूको मोबाइल र इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरूमा स्क्रिन समय कम गर्न र तिनीहरूलाई अनलाइन शोषण र साइबर बुलिङबाट जोगाउन यो निर्णय गरिएको हो । रिपोर्टका अनुसार किशोर र विद्यालयका कर्मचारी दुवै यो प्रयोगबाट सन्तुष्ट रहेको बताइएको छ । यदि यो परीक्षण सफल भयो भने, यसलाई २०२५ सम्म फ्रान्सका सबै विद्यालयहरूमा लागू गर्न सकिने बताइएको छ ।

किशोरकिशोरीहरूको मोबाइल र इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरूमा स्क्रिन समय सीमित गर्न र उनीहरूलाई अनलाइन शोषण र साइबर बुलिङबाट जोगाउन यो निर्णय गरिएको हो ।

किशोरकिशोरीहरूले बिहान विद्यालय आउँदा शिक्षकहरूलाई मोबाइल फोन बुझाउँछन्। जबसम्म उनीहरू विद्यालयमा हुन्छन्, उनीहरूको मोबाइल फोनहरू एकदमै सुरक्षित ब्रिफकेसमा राखिन्छन् । यसका लागि सम्बन्धित विद्यालयले आफैं रकम जम्मा गरी ब्रिफकेस जस्ता भण्डारण उपकरण खरिद गरेका छन् ।

फ्रान्सेली शिक्षा मन्त्री निकोल बेलोबेटले सामाजिक सञ्जाल पोस्टमा भने, ‘बच्चाहरू विद्यालयमा आउँछन् र शिक्षकलाई आफ्नो फोन दिन्छन्। यो नयाँ विद्यालय वर्षको लागि नयाँ नियम हो। यो २०० विद्यालयहरूमा परीक्षण भइरहेको छ। हामी वास्तवमै सुरु गर्दैछौं। विद्यालयमा ‘डिजिटल ब्रेक’, यो पनि विद्यालयको कामको एउटा हिस्सा हो ।

यो प्रयोगका लागि सरकारले पैसा खर्च गरिरहेको छैन । देशका जुन विभागले माध्यमिक विद्यालयलाई आर्थिक सहयोग गर्छ, त्यो जिम्मेवारी पनि उनीहरूमाथि नै परेको छ । यस्तो अवस्थामा धेरै विभागहरूले यो थप बोझ महसुस गरिरहेका छन् । स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार केही विभागहरूले यो प्रयोग देशभर लागू गरिएमा १२ करोड ५० लाख युरोसम्म लाग्ने अनुमान गरेका छन् ।

यद्यपि, बेलोबेट यससँग सहमत छैनन्। सेप्टेम्बर ३ मा उनले पेरिसको माध्यमिक विद्यालयको भ्रमण गरे । यस क्रममा उनले ब्रिफकेसजस्ता सामान खरिद गर्दा निकै कम खर्च हुने बताए । उनले आफूले भ्रमण गरेको विद्यालयमा मोबाइल फोन भण्डारण गर्न रोजिएको ब्रिफकेसको करिब ६० युरो खर्च भएको र विद्यालयको आफ्नै कोषबाट भुक्तानी गरिएको बताइन् ।

धेरै विज्ञहरूले स्मार्टफोनको बढ्दो प्रयोग र किशोरकिशोरी र बालबालिकामा सामाजिक सञ्जालप्रतिको झुकावले लतको मात्रा बढ्दै गएको चेतावनी दिएका छन् । यसलाई स्वास्थ्य र कल्याणको लागि ठूलो खतराको रूपमा हेरिएको छ। बालबालिकालाई फोनबाट टाढा राख्न अभिभावक र विद्यार्थीलाई निकै गाह्रो भइरहेको छ । रिपोर्टका अनुसार, गत वर्ष स्पेनका धेरै किशोरकिशोरीका आमाहरू एकसाथ आएर च्याट ग्रुप बनाए । यस समुहको नाम हो, ‘एडोलसेन्स फ्री अफ मोबाइल फोन ।’

यो समूह अभिभावकहरूमाझ यति लोकप्रिय भयो कि केही महिनामै १०,००० भन्दा बढी व्यक्तिहरू यसका सदस्य भए । यसमा अभिभावकहरूले बालबालिकालाई फोनबाट टाढा राख्ने उपायहरूबारे छलफल गर्छन् । बच्चाले जति नै जिद्दी गरे पनि १६ वर्ष पुग्नुअघि स्मार्टफोन नदिने भनेर हामी एकअर्कालाई मनाउछौँ । अन्य धेरै देशहरूमा पनि यस्ता अभियानहरू सञ्चालन भइरहेका छन्।

‘जब मैले सुरु गरें, म मेरो जस्तै चार परिवार भेट्टाउने आशामा थिएँ, तर समूह मात्र बढ्दै गयो,’ समूह सिर्जना गर्ने गार्सिया परमानेले भने । आफ्नो उद्देश्य बताउँदै उनी भन्छिन्, ‘मेरो लक्ष्य अरू अभिभावकहरूसँग जोड्ने थियो, ताकि स्मार्टफोन भर्खरै आएको अवस्थामा हामी सबै मिलेर पुग्न सकौं । म प्रयास गर्नेछु कि मेरा छोराछोरीसँग मात्र मोबाइल नहोस्।’

यस विषयमा अभिभावक मात्र नभएर प्रहरी र स्वास्थ्य विज्ञहरूले पनि निरन्तर चिन्ता व्यक्त गरिरहेका छन् । मोबाइल जस्ता यन्त्रहरूमा हिंसात्मक र अश्लील भिडियोहरू हेर्ने बालबालिका र किशोरकिशोरीहरूमा ठूलो वृद्धि भएको छ। धेरै किशोर किशोरीहरु सामाजिक सञ्जालबाट आत्मविश्वास गुमाएर डिप्रेसनमा जान थालेका छन्। उनीहरुको मानसिक विकास र सिकाइ क्षमतामा समेत असर परेको छ । गत वर्ष बेलायतमा १६ वर्षीय किशोरी ब्रायनाको हत्या भएको थियो । यस अपराधमा दुई किशोरको संलग्नता थियो । यसपछि त्यहाँ पनि १६ वर्ष मुनिका किशोरकिशोरीहरूलाई सामाजिक सञ्जाल र स्मार्टफोनबाट टाढा राख्ने अभियानले गति लिइरहेको छ ।
न्युज कारखाना

काठमाडौँ । एट्लान्टिक महासागरमा डुबेको टाइटानिक जहाजको रेलिङ भाँचिएको छ । टाइटानिक हेर्न एउटा मिसनले यो जहाजको रेलिङ भाँचिएको पत्ता लगाएको हो ।

जहाजको रेलिङको १५ फिट भाग फुटेर समुन्द्री तलामा खसेको बताइएको छ । जहाजको स्वामित्वमा रहेको कम्पनी आरएमएस टाइटानिक इन्कले पोर्ट साइड रेलिङमा ४ दशमलव ६ मिटर अर्थात करिब १५ फिटको खाडल रहेको जनाएको छ । जहाजमा रहेको सामान फिर्ता गर्ने अधिकार आरएमएस टाइटानिकसँग मात्र छ ।

जहाज र यसको वरपरको क्षेत्रको थ्रीडी स्क्यानिङपछि यो भाग समुन्द्रको तलामा खसेको पत्ता लाग्यो । यो जानकारी जुलाई २९ मा टाइटानिक तर्फ मिसनपछि प्राप्त भएको थियो ।

टाइटानिक जहाज सन् १९१२ मा आइसबर्गसँग ठोक्किएको थियो । जसका कारण जहाज पानीले भरिन थाल्यो र बिस्तारै समुद्रको गहिराइमा डुब्यो । यस दुर्घटनामा लगभग १५ सय जनाको मृत्यु भएको थियो । पानीमा डुबेका कारण अवस्था निरन्तर बिग्रँदै गएको छ ।

जहाजको स्वामित्वमा रहेको कम्पनीले टाइटानिकको बिग्रँदै गएको अवस्था रोक्न नसकिने बताएको छ । यस्तो अवस्थामा, सकेसम्म धेरै चीजहरू दस्तावेज गर्ने प्रयास गरिरहेको कम्पनिले जनाएको छ । यसबाहेक कम्पनीले जहाजमा रहेको रोमन देवीको मूर्ति पनि फेला पारेको छ । यो मूर्तिको उचाइ २ फिट छ, जुन विगत केही दशकदेखि हराइरहेको थियो ।

फिल्म टाइटानिक १९ डिसेम्बर १९९७ मा रिलिज भएको थियो । ११ ओस्कार अवार्ड जितेको यो फिल्म त्यतिबेला विश्वकै सबैभन्दा महँगो फिल्म बनेको थियो । फिल्मले आरएमएस टाइटानिकको पहिलो र अन्तिम यात्रा सन् १९१२ मा साउथह्याम्प्टनबाट गरेको कथा बताउँछ ।

फिल्मका मुख्य पात्र ज्याक र रोजको बीचमा जहाजको धनुषमा रहेको प्रसिद्ध ‘किंग अफ द वर्ल्ड’ दृश्य खिचिएको थियो । यस दृश्यमा, ज्याकले गुलाबलाई जहाजको अगाडि समातिरहेका थिए ।  फिल्मका लेखक र निर्देशक जेम्स क्यामरुन थिए, जो अवतार, द टर्मिनेटर जस्ता उत्कृष्ट फिल्महरू बनाउनका लागि परिचित थिए ।

अप्रिल १०, १९१२ मा, आफ्नो समयको सबैभन्दा ठूलो जहाज टाइटानिक आफ्नो पहिलो र अन्तिम यात्रामा निस्किएको थियो । यसको निर्माण कार्य १९०९ मा सुरु भयो र यो १९१२ मा सम्पन्न भयो । आफ्नो यात्रा सुरु गरेको चौथो दिन अप्रिल १४-१५ को रातमा टाइटानिक एट्लान्टिक महासागरमा रहेको हिउँको पहाडसँग ठोक्कियो ।

त्यसपछि यो दुई टुक्रामा विभाजित भएर समुन्द्रमा डुब्यो । टाइटानिक जहाज डुब्दा १५०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको थियो । तर, जहाजमा सवार ७०० जनालाई भने बचाइयो ।

टाइटानिक दुर्घटनालाई लिएर विभिन्न दाबी गरिन्छ । दाबीका अनुसार, जहाजका क्याप्टेन स्मिथले समुद्रमा आइसबर्गको उपस्थितिको बारेमा चेतावनीलाई बेवास्ता गरेको र जहाजको गति घटाएको पनि बताइन्छ ।न्युज कारखाना

काठमाडौँ । जापानमा यो वर्षको पहिलो ६ महिनामा करिब ४० हजार मानिसहरु घरमा एक्लै मरेका छन् । यो तथ्याङ्क जापानी प्रहरीले सार्बजनिक गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ ।

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीका अनुसार तीमध्ये करिब ४ हजार जनाको शव मृत्यु भएको एक महिनापछि फेला परेको थियो भने १३० जनाको शव झण्डै एक वर्षपछि भेटिएको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार हाल जापानमा सबैभन्दा बढी वृद्ध जनसंख्या रहेको छ । साथै एक्लोपन पनि गम्भीर समस्याको रुपमा आएको छ । जापानी प्रहरी एजेन्सीले प्रतिवेदनले देशमा एक्लै बस्ने र एक्लै मर्न बाध्य हुने वृद्धवृद्धाहरूको समस्यालाई उजागर गर्न मद्दत गर्ने आशा गरेको छ ।

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको तथ्यांक अनुसार गत जनवरीदेखि जुन सम्मको तथ्यांक विश्लेषण गर्दा घरमा एक्लै बस्ने करिब ३७ हजार २२७ व्यक्ति मृत अवस्थामा फेला परेका छन् । यी मध्ये ७० प्रतिशत व्यक्ति ६५ वा माथिका थिए ।

करिब ४० प्रतिशत मानिसको शव एकै दिनमा फेला परेको छ भने करिब ३९३९ जनाको शव मृत्यु भएको एक महिनापछि भेटिएको छ ।

जापानी सार्वजनिक टिभी नेटवर्क एनएचकेका अनुसार पुलिस एजेन्सीले यो तथ्याङ्क सरकारी समूहलाई दिनेछ जसले दाबी नगरिएको मृत्युको अनुसन्धान गरिरहेको छ ।

यस वर्षको सुरुमा, जापानिज राष्ट्रिय जनसंख्या र सामाजिक सुरक्षा अनुसन्धान संस्थानले भनेको थियो, ‘देशमा ६५ वर्ष र माथिका नागरिकहरूको संख्या २०५० सम्ममा १०.८ मिलियन पुग्न सक्छ ।’

न्युज कारखाना

काठमाडौँ । आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) ले रेस्टुरेन्ट मालिकहरूलाई मद्दत गर्न सक्छ ? के यसले नयाँ स्वादिष्ट व्यञ्जनहरू तयार गर्न मद्दत गर्न सक्छ ?

स्पार्टक अरुत्युनयान दुबईमा डेलिभरी चेन डोडो पिज्जामा मेनु विकास प्रमुख हुन् । उनले च्याट जिपिटीलाई दुबईमा उत्कृष्ट पिज्जा रेसिपी बनाउन आग्रह गरे । च्याट जिपिटीले रेसिपी बनायो । उनी भन्छन्, ‘हामीले यसलाई सुरु गर्यौं, यो हिट पनि भयो र अझै पनि हाम्रो मेनुमा छ ।’

दुबईको ३० लाख जनसंख्यामध्ये ९० प्रतिशत बाहिरबाट आएका छन् । स्पार्टक भन्छन्, ‘यहाँ संसारका विभिन्न संस्कृतिका मानिसहरू छन् । जसमा भारतीय, पाकिस्तानी, फिलिपिन्स, अरब र युरोपेलीहरू समावेश छन् । च्याट जिपिटीलाई हामीले आफ्नो सहरको सांस्कृतिक विविधतालाई ध्यानमा राखी पिज्जा रेसिपी सुझाव दिन आग्रह गरेका थियौं । जस अनुसार च्याट जीपीटीले अरबी शवर्मा चिकन, इन्डियन ग्रिल गरिएको चीज, मध्य पूर्वी ज़ाटार जडीबुटी, र सेतो तिल ससको संयोजन भएको रेसिपी सुझाव दियो ।  डोडो पिज्जाका ग्राहकहरू यसको प्रशंसा गरेर थाकेका छैनन् ।’

उनले भने- ‘एक शेफको रूपमा, म पिज्जामा यी सामग्रीहरू कहिल्यै प्रयोग गर्दिन, तर स्वादहरूको संयोजन अद्भुत थियो ।’

यद्यपि, एआईले सुझाव दिएका केही अन्य प्रकारका पिज्जाहरू मेनुमा कहिल्यै बनाइएन । स्ट्रबेरी र पास्ता, वा ब्लूबेरी र दलिया जस्तै । संसारका विभिन्न कुनामा प्रयोगहरू भइरहेका छन्

डलास भेलभेट ट्याकोसमा काम गर्ने भेनेसियो विलिसले एआई प्रयोग गरेका छन् । भेनेसिया यस रेस्टुरेन्टका पाक निर्देशक हुन् । उनी एआईको बारेमा धेरै उत्साहित छिन, त्यसैले उनले च्याट चीजिपी (Chat Cheegp) लाई टाको बनाउने जिम्मेवारी सुम्पिइन् ।

विलिस भन्छिन्, एआईलाई उनको निर्देशनमा उनले आठ सामग्रीहरू प्रयोग गर्न भनेकोमा, एउटा टर्टिला र एउटा प्रोटिन समावेश थियो । केही धेरै फरक संयोजनहरू देखा पर्यो । रातो करी, नरिवल टोफु र अनानासले केहि स्वादिष्ट बनाउँछ भन्ने मलाई विश्वास थिएन ।’ विलिसले तीनवटा रेसिपी लिएर बनाएका झींगा र स्टेक ट्याको एक हप्तामा २२ हजार बिक्री भयो।

लन्डनका ककटेल निर्माता जुलियन डे फेरेल भन्छन्, उनी एआई प्रयोग गर्नदेखि सावधान छन् किनभने यसको सुझावहरूमा सामान्य ज्ञानको कमी छ । उनले एआई च्याटबटहरू जादू नभएको बताउछन् ।

सिएटलको वाशिंगटन विश्वविद्यालयमा भाषाविज्ञानकी प्राध्यापक एमिली बेन्डरले चेतावनी दिदै भन्छिन- एआईले अनलाइन पढेर सबै कुरा सिकेको छ । यदि च्याट जिपिटीले रेसिपी जस्तो देखिने केहि कुरा बताउन सक्षम छ भने, यो रेसिपी पहिले नै इन्टरनेटमा अवस्थित छ । एआईले कसैको कुकिंग ब्लगबाट यो रेसिपी चोरेको हुन सक्छ, जसका कारण उनीहरूको पाठकको संख्या र विज्ञापनको आम्दानी घटेको हुन सक्छ ।’

वेटरोजका इनोभेसन म्यानेजर लिजी हेउड भन्छिन्- ‘हामीले स्म्यास बर्गर सुरु गर्यौं र एकै समयमा युकेमा तीन देखि चार स्म्यास बर्गर रेस्टुरेन्टहरू खोल्न थाल्यौं । गत वर्षदेखि एआईले सामाजिक सञ्जालमा ८० देखि ९० प्रतिशतको उछाल दर्ता गरेको छ र  हामीले यसलाई तीन महिना भित्र हाम्रो परीक्षण स्टोरहरूमा सुरू गर्यौं । ‘

सिंगापुरमा बसोबास गर्ने इटालियन स्टेफानो क्यान्टुले एउटा एआई एप बनाएका छन्, जसले तपाइँलाई तपाइँको फ्रिज र अलमारीमा के छ भन्ने आधारमा रेसिपी सुझाव दिन्छ । उनले यसलाई ‘शेफ जीपीटी’ नाम दिएका छन् ।

यो एपमा ड्रप डाउन मेनुहरू छन् जसले गर्दा तपाईंले आफ्नो भान्साकोठामा के छ भनेर छनोट गर्न सक्नुहुन्छ, वा तपाईं हतारमा हुनुहुन्छ, वा तपाईं राम्रो कुक हुनुहुन्न । त्यसपछि एआईले रेसिपी र त्यो डिशको तस्वीर प्रस्तुत गर्छ ।

यो एप लन्च भएको डेढ सातामै ३० हजार प्रयोगकर्ता भएको क्यान्टुले बताए ।

अर्कोतर्फ, दुबईमा डोडो पिज्जाका मालिकहरू विश्वास गर्छन्, एआईलाई एक रोचक उपकरणको रूपमा हेर्नु पर्छ तर तपाईले यसको आधारमा सम्पूर्ण मेनु बनाउन सक्नुहुन्न । यद्यपि, दुबईमा डोडो पिज्जाबाट अनलाइन अर्डर गर्ने ग्राहकहरूले एआई-सुझाव गरिएको पिज्जा टपिङहरू पनि छनौट गर्न सक्ने विकल्प दिइएको छ ।न्युज कारखाना

काठमाडौँ । वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले ‘श्रीकृष्ण जन्माष्टमी’ पर्व आज देशभर भगवान् श्रीकृष्णको पूजा–आराधना गरी श्रद्धा–भक्तिपूर्वक मनाईदैछ ।

ज्ञानयोग, कर्मयोग र भक्तियोगका प्रणेता भगवान् श्रीकृष्णको जन्म द्वापरयुगमा भाद्रकृष्ण अष्टमीको मध्यरातमा भएकाले आजको दिनलाई ‘श्रीकृष्ण जन्माष्टमी’ र रातलाई ‘मोहरात्री’ भनिन्छ । यस दिन देशभरिका कृष्णमन्दिरमा भगवान् श्रीकृष्णको पूजा–आराधना, प्रवचन, भजनकीर्तन गर्नाका साथै विशेष गरी महिला, पुरुष ‘व्रत’ गरी रातभर जाग्राम बस्ने प्रचलन छ ।

अन्याय, अत्याचार र राक्षसी प्रवृत्तिबाट सम्पूर्ण मानवको रक्षा गर्न भगवान् विष्णुको आठौँ अवतारका रूपमा जन्मिएका श्रीकृष्णले आजीवन सत्यको पक्षमा रही सत्कर्मका लागि मानव समुदायलाई प्रेरित गरेका थिए ।

कुरुक्षेत्रमा कौरवहरूसँगको लडाइँमा संलग्न पाण्डवमध्येका अर्जुनलाई उपदेश दिने क्रममा स्वयम् श्रीकृष्णका मुखारविन्दबाट व्यक्त ‘श्रीमद्भागवतगीता’  पवित्र ग्रन्थ मानिन्छ । छोटकरीमा गीता नामले समेत चिनिने यो ग्रन्थ विश्वमै सबैभन्दा बढी भाषामा अनुवाद भएको विश्वास गरिन्छ ।

बाल्यकालदेखि नै आफ्ना विचित्र लीला देखाएका श्रीकृष्णले पुतना, कंश, जरासन्ध र शिशुपालजस्ता दानवी प्रवृत्तिको संहार गरेको पौराणिक ग्रन्थमा उल्लेख छ । यस अवसरमा आज पाटनको मङ्गलबजारस्थित प्रसिद्ध कृष्णमन्दिरमा ठूलो मेला लाग्दछ । यसैगरी राजधानीको उत्तरपूर्वी भेगस्थित कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकामा रहेको नवतनधाममा पनि भक्तजनको भीड लाग्छ । उत्तरी भेगस्थित बूढानीलकण्ठमा रहेको श्रीकृष्ण भावनामृत सङ्घको कार्यालयमा रहेको कृष्ण मन्दिरमा पनि भक्तजनको भीड लाग्ने गरेको छ ।

यसै उपलक्ष्यमा काठमाडौँका विभिन्न धार्मिक सङ्घसंस्थाद्वारा श्रीकृष्णको झाँकीसहित शोभायात्रा तथा रथयात्रा निकाल्ने चलन छ ।न्युज कारखाना

काठमाडौँ । विश्वको दोस्रो ठूलो हीरा बोत्सवानामा फेला परेको छ । बीबीसीका अनुसार क्यानेडियन फर्म लुकारा डायमण्डको कायरोको खानीमा २४९२ क्यारेटको हीरा फेला परेको छ । सन् १९०५ मा दक्षिण अफ्रिकामा फेला परेको ३१०६ क्यारेटको कुलिनन डायमण्डपछि यो अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो हीरा हो ।

काइरो खानी बोत्सवानाको राजधानी गाबोरोनबाट करिब ५०० किलोमिटर टाढा छ । यसअघि सन् २०१९ मा पनि सोही खानीमा १७५८ क्यारेटको सेभेलो हीरा भेटिएको थियो । यो फ्रान्सेली फेसन कम्पनी लुइस भुइटनले खरिद गरिएको थियो । तर, यसको मूल्य भने खुलाएइएको थिएन ।

यसअघि २०१७ मा, बोत्सवानाको काइरो खानीमा ११०९ क्यारेटको लेसेडी ला रोना हीरा भेटिएको थियो, जसलाई बेलायती कम्पनि ग्राफ डायमण्डले ५३ मिलियन डलरमा किनेको थियो । बोत्सवाना विश्वको सबैभन्दा ठूलो हीरा उत्पादक मध्ये एक हो । संसारको २० प्रतिशत हीरा यहाँ उत्पादन गरिन्छ ।

लुकारा डायमण्ड फर्मका प्रमुख विलियम ल्याम्बले भने, ‘हामी यो खोजबाट धेरै खुसी छौं । यो हीरा हाम्रो मेगा डायमण्ड रिकभरी एक्स-रे टेक्नोलोजीको सहयोगमा पत्ता लगाइएको हो । हामी यो २४९२ क्यारेटको हीरा कोर्न प्रयास गरिरहेका छौं ।’

बोत्सवानाले गत महिना खानी सम्बन्धी नयाँ कानूनको प्रस्ताव गरेको थियो। यसअन्तर्गत लाइसेन्स पाएपछि खानी कम्पनीले स्थानीय लगानीकर्तालाई २४ प्रतिशत सेयर दिनुपर्नेछ ।

सन् १९०५ मा दक्षिण अफ्रिकाको प्रिमियर नम्बर २ खानीमा फेला परेको कुलिनन हीरा अहिलेसम्म पत्ता लागेको सबैभन्दा मूल्यवान हीरा हो। यसको नाम खानी मालिक थोमस कुलिननको नाममा राखिएको थियो । १९०७ मा ब्रिटिश राजा एडवर्ड सातौंलाई प्रस्तुत गरियो । यसपछि एम्स्टर्डमका जोसेफ आशेरले यसलाई विभिन्न आकार र आकारका ९ टुक्रामा काटेका थिए ।

कुलिनन हीरालाई अफ्रिकाको महान तारा पनि भनिन्छ । यसको सबैभन्दा ठूलो टुक्रा बेलायतका राजा चार्ल्सको राजदण्डमा पाइन्छ । यसको दोस्रो ठूलो टुक्रा शाही परिवारको इम्पीरियल स्टेट क्राउनमा एम्बेड गरिएको छ ।

हीरा के हो, कसरी बन्छ ?

‘किम्बरलाइट पाइप’ नामक विशेष प्रकारको चट्टान पृथ्वीको सतहभन्दा करिब १६० किलोमिटर तल पाइन्छ । जब म्याग्मा पृथ्वीको गहिरो दरारबाट बग्छ र एक ठाउँमा जम्मा हुन्छ, तब ‘किम्बरलाइट पाइप’ बन्छ ।

पृथ्वी भित्र धेरै उच्च दबाव र तापमान को कारण, कार्बन क्रिस्टल बिस्तारै हीरा मा परिणत हुन्छ । भनिन्छ कि हीरा १०० प्रतिशत कार्बनबाट बनेको हुन्छ, यदि यसलाई ७६३ डिग्री सेल्सियसमा चुलोमा तताइयो भने, संसारको सबैभन्दा बलियो पदार्थ हीरा जलेर कार्बन डाइअक्साइड ग्यासमा परिणत हुन्छ । भाँडोमा हिराको खरानी पनि बाँकी हुदैन ।

इन्टरनेशनल इन्स्टिच्युट अफ जेमोलोजीका अनुसार प्राकृतिक हीरामा ९९.९५ प्रतिशत कार्बन हुन्छ भने ०.०५ प्रतिशत अन्य पदार्थ हुन्छ । यी कम हुन सक्छन् र तिनीहरूले हीरा र यसको आकारको चमक बढाउन वा घटाउन सक्ने बताइएको छ ।न्युज कारखाना

काठमाडौँ । सुदूरपश्चिम तथा कर्णालीमा मनाइने गौरा पर्व यस वर्ष यही भदौ १० गते सोमबारका दिन मनाइने अठोला पञ्चाङ्गले जनाएको छ ।

अठोला पञ्चाङ्गका पञ्चाङ्गकार डिल्लीराज जोशीद्वारा हस्ताक्षरित विज्ञप्तिमा यसपाली गौरा पुजन भाद्र कृष्णपक्षमा रहेको जनाइएको छ । विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘कृष्ण पक्षमा पुजिने गौरालाई अँधेरी वा काली गौरा भनिन्छ ।’

अठोला पञ्चाङ्गका अनुसार भदौ ८ गते बिरुडा पञ्चमी, ९ गते षष्ठि तिथी, बिरुडा धुने, नोलाको गौरा, गौरा सप्तमी, अमुक्ताभरण सप्तमी र भित्री गौरा रहेको तथा १० गते अठेवाली अर्थात् गौरापर्व मनाइनेछ । भदौ ११ गतेपछि आआफ्नो अनुकूलताअनुरुप गौरा सेलाउने चलन रहेको जनाइएको छ ।

न्युज कारखाना

काठमाडौँ । प्रत्येक वर्ष श्रावण शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने रक्षाबन्धन, जनै पूर्णिमा (ऋषि तर्पणी) पर्व आज देशभर नव यज्ञोपवीत एवं रक्षाबन्धन धारण गरेर मनाइँदै छ ।

पूर्णिमाका दिन बिहानैदेखि वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले नदी, ताल, तलाउ, पोखरीमा गई स्नान गरेर गुरु पुरोहितबाट रक्षासूत्र बाँध्छन् । गुरु पुरोहितले विधिपूर्वक मन्त्रिएको यज्ञोपवीत एवं डोरो (रक्षासूत्र) धारण गरेमा नकारात्मक तत्वबाट सुरक्षा प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ ।

सत्ययुगमा दानवद्वारा लखेटिएका देवगणलाई गुरु बृहस्पतिले रक्षा विधान तयार गरी जेले गर्दा अत्यन्त बलशाली दानवराज बली बाँधिए, त्यसैले म तिमीलाई बाँध्छु, यसले तिमी सुरक्षित बन, विचलित नहोऊ भनी डोरो बाँधेर जोगाएका थिए भन्ने पौराणिक मान्यताका आधारमा चलेको रक्षाबन्धनको परम्परा हालसम्म पनि प्रचलित छ ।

यसैकारण रक्षाबन्धन गर्ने बेलामा गुरु पुरोहितहरुले  ‘येन बद्धो बलिराजा दानवेन्द्रो महाबल तेन त्वां प्रतिबध्नामि रक्षेमा चलमाचल’ भनी रक्षासूत्र, रक्षाबन्धन अथवा डोरो बाँध्ने वैदिक परम्परा रहेको छ ।

मानव रक्षाका लागि जप, तप र पूजा गरी मन्त्रिएको रक्षाबन्धन अर्थात् डोरो वैदिक परम्पराको मन्त्रोच्चारण गर्दै ब्राह्मण पुरोहितहरुले यजमानको दाहिने नाडीमा बाँधिदिने गरिन्छ । यसै दिन ब्राह्मण, क्षत्री र वैश्य गरी तीन वर्णका तागाधारीले आफ्नो जनै (यज्ञोपवीत) फेर्नुपर्ने विधान शास्त्रमा उल्लेख छ । यसका लागि श्रावण शुक्ल चतुर्दशीदेखि कपाल मुण्डन गरी एक छाक मात्र खाएर चोखोनीतो गरी बसिन्छ । यसरी व्रत बसेका तागाधारीले पूर्णिमाका दिन बिहानै पोखरी, ताल, तलाउ, नदी र कुण्डमा गई गाईको गोबर, खरानी, दत्तिउन र सप्तमृत्तिका लगाएर स्नान गर्दछन् । यसलाई श्रावणी स्नान पनि भनिन्छ ।

स्नानपछि जौ, तिल र कुशद्वारा ऋषिहरुलाई तर्पण गरी वैदिक रुद्राभिषेक पद्धतिबाट मन्त्रिएको नयाँ जनै (यज्ञोपवीत) फेरिन्छ । अरुन्धतीसहित कश्यप, अत्रि, भारद्वाज, विश्वामित्र, गौतम, जमदग्नि, वशिष्ठ र अगस्त्य गरी आठ ऋषिलाई पूजा एवं तर्पण गर्ने भएकाले आजको दिनलाई ऋषितर्पणी पनि भन्ने गरिएको हो ।

वैदिक गुरु परम्पराअनुसार यज्ञोपवीत अर्थात् जनैलाई ब्रह्मसूत्र अथवा ज्ञानको धागो भनिन्छ । रक्षाबन्धन बाँध्न एवं नयाँ जनै फेर्न बिहानैदेखि पशुपतिनाथ मन्दिर परिसर, वसन्तपुरस्थित अशोक विनायकलगायत वाग्मती नदीको किनार र मठ मन्दिरमा भक्तजनको भीड लाग्ने गर्दछ ।

रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउन उपयोगी क्वाँटी

जनै पूर्णिमाका दिन एघार थरीका गेडागुडी मिसाई भिजाएर टुसा उमारेर बनाइएको क्वाँटी खाइन्छ । यसरी क्वाँटी बनाई खानाले शरीरमा रोग नलाग्ने, पेट सफा हुने र वर्षायामभर खेतीपातीको काम गर्दा शरीरमा लागेको चिसो निकाली भित्रदेखि नै तापको सञ्चार गर्छ भन्ने धार्मिक एवं आयुर्वेद शास्त्रीय मान्यता छ ।

नेपालको तराई क्षेत्रमा भने आजकै दिन दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई राखी बाँधेर यो पर्व मनाइन्छ । यसबाट दिदीबहिनी र दाजुभाइका बीचमा प्रेमसम्बन्ध बढ्छ भन्ने सामाजिक मान्यता छ । काठमाडाँैको उत्तरपूर्वी भेगमा रहेको मणिचूड, रसुवाको गोसाइँकुण्ड, ललितपुरको कुम्भेश्वर, सिन्धुपाल्चोकको पाँचपोखरी, धनुषाको जनकपुरधाम, धनुषसागर र गङ्गासागर, जुम्लाको दानसाधु एवं नवलपरासीको त्रिवेणीधामलगायतका ताल, पोखरी र कुण्डमा श्रावण शुक्ल पूर्णिमाका दिन बिहानैदेखि मेला लाग्ने गर्दछ ।न्युज कारखाना

काठमाडौँ । नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले आज बिहानैदेखि सर्वसाधारणले रक्षाबन्धन गर्दा केही फरक नपर्ने जनाएको छ । तर, विशिष्ट व्यक्तिहरूले भने दिउँसो १ बजेपछि रक्षाबन्धन कर्म गर्नु ठिक हुने समितिले बताएको छ ।

समितिका अनुसार भाद्र ३ गते सोमवार पूर्णिमा तिथि ४७ घडी १९ पला रहेको छ । सो तिथिलाई देखाएर गणस्नान, उपाकर्म नूतन यज्ञोपवीतधारण, ऋषितर्पणी एवं रक्षाबन्धन आदि कृत्यहरूको काल सम्बन्धमा विभिन्न सामाजिक सञ्जालमा उठेका तर्कहरूले सर्वसाधारण जनतामा भ्रम पैदा भइरहेको भन्दै समितिले यसबारे स्पष्ट पारेको हो ।

समितिका अनुसार घण्टा मिनेटअनुसार सोमबार दिउँसो १: ३१ बजेसम्म भद्रा परेको छ । यसमा अन्य कर्म गर्न भएपनि भद्राभित्र रक्षाबन्धनलगायत जनैपूर्णिमा सम्बन्धी कर्म गर्न मिल्छ कि मिल्दैन भन्ने नै मुख्य प्रश्न रहेको देखिएको समितिले जनाएको छ।

समितिले भद्रामा श्रावणीसम्बन्धी काम र होलिकादहनको काम गरेमा श्रावणीको कामबाट राजा अर्थात् राष्ट्रप्रमुख र होलिका दहन गरेमा गाउँ एवं सहरको नाश हुन्छ भन्ने विषय स्पष्ट उल्लेख भएको बताएको छ ।

समितिले विशिष्ट व्यक्तिहरूले मात्र भद्रा कटाई सोमबार १ बजेर ३१ मिनेट बितेपछि रक्षाबन्धनको कर्म गर्नु मुनासिब देखिएको बताएको छ ।

समितिले साउन ३१ मै जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनेको छ- ‘यस बीचमा गणस्तान आदि उपाकर्मका समस्त कर्म र रक्षाबन्धनको पनि पूजनादि गर्न हुने तर रक्षा सूत्रमात्र पूर्वोक्त व्यक्तित्वहरूले बाँध्न नहुने हुँदा भद्रापछि बाँध्नु उचित हुने शास्त्रीय व्यवस्था र परम्परा पनि रहेको देखिन्छ ।’न्युज कारखाना

काठमाडौँ । संयुक्त राष्ट्र बाल एजेन्सीका कार्यकारी निर्देशक क्याथरिन रसेलले अत्याधिक गर्मी बढ्दै गएकाले बालबालिकाको स्वास्थ्य, जीवनशैली र दैनिकीमा बाधा पुर्याइरहेको बताएकी छन् ।

युनिसेफको प्रतिवेदनले १९६० र २०२० देखि २०२४ सम्मको ३५ डिग्री सेल्सियस (९५ डिग्री फरेनहाइट) भन्दा माथिको तापक्रमका दिनहरू चरम तातो दिनहरूको संख्यालाई तुलना गरेको छ । प्रतिवेदनले चरम गर्मी दिनहरूको संख्यामा वृद्धिको गति र मापनको बारेमा गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ, जसले विश्वभरका करिब ५० करोड बालबालिकालाई असर गरिरहेको छ । तीमध्ये धेरै बालबालिकासँग यो गर्मीसँग लड्न पर्याप्त सेवाहरू छैनन् ।

युनिसेफको प्रतिवेदनले देश-स्तरको तथ्याङ्कको जाँच गर्दा छ, दशकअघिको तुलनामा अहिले १६ देशका बालबालिकाले एक महिनाभन्दा बढी चर्को तातो दिन अनुभव गर्ने गरेको पाइएको छ । उदाहरणका लागि, दक्षिण सुडानका बालबालिकाहरूले यस दशकमा औसत १६५ अत्यधिक तातो दिनहरूको सामना गरेका छन् । १९६० मा त्यस्ता दिनहरूको संख्या ११० थियो । पाराग्वेमा अत्यन्त तातो दिनको संख्या सन् १९६० मा ३६ बाट बढेर ७१ पुगेको छ ।

विश्वव्यापी रूपमा, पश्चिम र मध्य अफ्रिकामा अत्यधिक गर्मीका दिनहरू रेकर्ड गरिएको छ, लगभग १२३ मिलियन बालबालिका अत्यधिक गर्मीबाट प्रभावित छन् । यो क्षेत्रका कुल बालबालिकाको ३९ प्रतिशत हो। अमेरिका र क्यारिबियनका करिब ४८ मिलियन बालबालिका ती क्षेत्रमा बसोबास गरिरहेका छन् जहाँ अत्यधिक तातो दिनको संख्या दोब्बर भएको छ । अत्यधिक गर्मीमा बस्दा शरीरमा ठूलो दबाब सिर्जना हुन्छ, जसले बालबालिकाको स्वास्थ्यमा धेरै खतरा निम्त्याउँछ।

अत्यधिक गर्मीले बालबालिकामा कुपोषण र गर्मी सम्बन्धी धेरै नसर्ने रोगहरू निम्त्याउँछ। बालबालिकामा चरम गर्मीमा हुने संक्रामक रोगहरू जस्तै मलेरिया र डेंगुको जोखिम बढेको छ । प्रमाणहरूले अत्यधिक गर्मीका कारण बालबालिकामा न्यूरो विकास, मानसिक स्वास्थ्य र समग्र जीवनको गुणस्तर पनि प्रभावित भइरहेको छ ।

युनिसेफका कार्यकारी निर्देशक क्याथरिन रसेल भन्छिन्, ‘बच्चाहरू साना वयस्कहरू होइनन्। तिनीहरूको शरीर चरम गर्मीमा धेरै संवेदनशील हुन्छ। बालबालिकाको शरीर धेरै चाँडो तातो हुन्छ, र तुलनात्मक रूपमा बिस्तारै चिसो हुन्छ ।

अत्यधिक गर्मी धेरै खतरनाक छ, विशेष गरी शिशुहरूको लागि, तिनीहरूको तीव्र हृदय गतिको कारण, यसरी बढ्दो तापक्रम बच्चाहरूको लागि अझ चिन्ताजनक छ ।न्युज कारखाना