बज्जिकाञ्चल,१६ गते माघ
यो चुनावको मुखमा गोविन्द चौधरीको बारेमा लेख्नु ‘गोविन्द चौधरी’ को प्रचार हुने जस्तो लागेर मैले केही पनि नलेख्ने विचार गरें । तर पुनः सोचें, मतदानको आधारमा आफ्नो जन प्रतिनिधि छनौट गर्दा मतदाताहरूले आफूले छनौट गर्ने जन प्रतिनिधिको बारेमा थाहा पाउन आवश्यक हुन्छ छ । मतदाताहरूलाई जे जति जानकारी उम्मेदवारहरूको बारेमा प्राप्त हुन्छ सोही अनुसार मतदाताहरूलाई योग्य जन प्रतिनिधि छनौट गर्न सजिलो हुन्छ । कसैको करकाप वा धाक धम्कीमा परेर होइन, कुनै लोभ लालचमा परेर होइन, मतदाताहरूले स्वतन्त्र रुपमा आफूले योग्य ठानेको जन प्रतिनिधि छनौट गर्न सजिलो हुन्छ ।
यस आलेखको आशय गौविन्द चौधरीलाई नै मत दिनु होस भनी मतदाताहरूलाई मनोवैज्ञानिक दबाब दिनु भने होइन् । यो आलेख गोविन्द चौधरीबारे मसङ्ग भएको अनुभव साझा गर्नु हो । गोविन्द चौधरीले यस क्षेत्रको विकासमा पुर्याएको योगदानको बारेमा भन्नु हो ।

गोविन्द चौधरीसङ्ग मैले समयको एक महत्वपूर्ण काल खण्ड साथ साथ रहेर बिताएका छु । सो क्रममा हामी दुई, गोविन्द चौधरी र म, हामी दुबैले एउटै थालमा खाएका छौ । एउटै कोठमा सुतेका छांै । साथ साथ हिँडेका छौं । यस हिसाबले गोविन्द चौधरीलाई नजिकबाट थाहा पाउने व्यक्तिहरू मध्ये म पनि एक पर्दछु । सिमरा भवानीपुरको स्कूलमा हामीले सङ्गै पढेको हो । मेरो घर पनि सिमरा भवानीपुरमा नै (थियो) हो ।

हामीले २०३३ सालमा सङ्गै एस एल सी परीक्षा गौरबाट दिएका हौ । एउटै कोठमा बसेर, सङ्गै अध्ययन गरेर परीक्षा दिएका हौ । सङ्गै उतिर्ण गरेका हौं । बाल्यकाल देखिनै गोविन्द चौधरीमा ज्ञानको ठूलो भोक थियो । उच्च शिक्षा हासिल गर्ने उद्देश्य थियो । सोही अनुसार उच्च शिक्षाका लागि, आफ्नो घरको वातावरण प्रतिकूल हुँदा हुँदै पनि, उनी उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने वनारस हिंडे । मेरो बुझाइमा, उनको पिता स्व रामसुरत चौधरीको मनसाय छोराले घर गृहस्थीको व्यवस्थापन गरोस भन्ने थियो । सम्पत्तिको संरक्षण गरोस भन्ने थियो । त्यसबेलमा रामसुरत चौधरीको स्वामित्वमा ३५० बिघाको आसपासमा जमिन थियो । यो मैले सुनेको हो । ठूलो लगानी–बझानी थियो । यो भने मैले स्वयंले देखेको हो ।
अब गोविन्द चौधरीसङ्ग मैले बिताएका केही महत्वपूर्ण क्षणहरूको चर्चा गर्ने अनुमति माग्छु । २०३२ सालतिर म र गोविन्द चौधरी मिलेर सिमरा भवानीपुर स्थिति आधार प्राइमरी स्कूल ( त्यस बेला पाँच कक्षासम्म मात्र पढाइने) मा एक पुस्तकालयको स्थापना गरेका थियौ । हामी दुईको उद्देश्य सिमरा भवानीपुर लगायत वरिपरिका गाउँका व्यक्तिहरूलाई सहजै र निःशुल्क अध्यन गर्न सजिलो होस भन्ने थियो । त्यो पुस्तकालयको स्थापनाले गोविन्द चौधरीमा युवा कालदेखि नै आफ्नो क्षेत्रका जनता साक्षर होस्, शिक्षित होस् भन्ने चाहना रहेको पुष्टि हुन्छ । उनी शिक्षा प्रेमी रहको पुष्टि हुन्छ । आज भन्दा दसकौ पहिले शिक्षाको चेत गोविन्द चौधरीमा थियो ।
अर्को एक घटना । यो घटना २०३७ सालतिरको हो । त्यसबेला हाम्रो बसाई (घर) वीरगंजमा थियो । मेरो पिता देवराज उपाध्याय मात्र सिमरा भवानीपुरमा बस्नु हुन्थ्यो र उहाँ काम विशेषले वीरगंजमा हुनु हुन्थ्यो । देवराज उपाध्याय सिमरा भवानीपुर स्थिति स्कूलको स्थापना कालदेखिको प्रधान अध्यापक हुनु हुन्थ्यो । पिता वीरगंज रहेको स्थितिमा, २०३७ साल तिर, केवल म मात्र सिमरा भवानीपुरमा थिए, खेती गराउनका लागि बसेको थिएँ ।
म सिमरा भवानीपुर रहेको बेला, २०३७ सालमा, मलाई– ‘काठमाण्डौ जानु, त्यहाँ अस्थाई जागिरे पाउने सम्भावन छ’ भनी जानकारी प्राप्त भयो । म काठमाडौ जान सुरिएँ । त्यो बेलामा सरकारी जागिर पाउनु भनेको भाग्य खुल्नु सरह थियो । तर मसङ्ग काठमाडौ जान एक पैसा पनि थिएन । अर्कोतिर खबर पाएको दुई दिन भित्रमा काठमाण्डौ जानु पर्ने बाध्यता थियो। के गर्ने ? म ठूलो समस्यामा परें ।
यस्तो बेलामा साथीलाई गुहार्नु पर्छ भनेर म गोविन्द चौधरीको घर पुगें । गोविन्द चौधरीलाई भने ‘म त ठूलो समस्यामा परें । ’ गोविन्द चौधरीले प्रश्न गरे, ‘के हो त्यस्तो ठूलो समस्या?’ मलै भने, मैले भोली नै चन्द्रनिगाहपुर, वीरगंज हुँदै काठमाडौ जानु छ । तर मसङ्ग खल्तीमा एक पैसा पनि छैन् ।’ मेरो कुरा सुनेर गोविन्द चौधरी एक छिन हाँसे । पछि हाँस्दै भने, ‘यो पनि कुनै समस्या हो ।’ उनले मेरो खल्तीमा काठमाडौ जान, त्यस बेलाको खर्च अनुसार, पुग्ने जति पैसा हालिदिए ।
गोविन्द चौधरीबाट पैसा पाएको भोलि पल्ट म काठमाण्डौ पुगे । जागिर पाएँ पनि । मन मनै गोविन्द चौधरीलाई हृदयभरिको धन्यवाद दिए । गोविन्द चौधरी आफ्नो युवा कालदेखि नै अति नै सहयोगी व्यक्ति रहेको मैले अनुभूत गरेको छु ।
माथि उल्लेख गरेका केही प्रतिनिधि घटनाहरू मात्र हुन् । गोविन्द चौधरीबाट मैले अनेक सहयोग पाएको छु । साथीको रुपमा अटुट स्नेह पाएको छु । यस क्षेत्रको विकासको लागि गोविन्द चौधरीले गरेका योगदानहरूको सूची लामो छ ।
एउटा महत्वपूर्ण प्रशंग यहाँ ल्याएर गोविन्द चौधरीसङ्गको मेरो अनुभव टुंयाउँ छु । राजनीतिमा लागेर अनेक व्यक्तिहरूले करोडौं कमाए । महल बनाए । तर गोविन्द चौधरीले, उल्टो, आफ्नो सम्पत्ति राजनीतिमा खर्च गरे । उनको पिता त्यसबेला रौटहट भरिमा, गिनेचुनेका दुई चार धनी मध्ये एकमा पथ्र्यो । त्यति सम्पति चौधरी परिवारसङ्ग थियो । तर गोविन्द चौधरीले आफ्नो सम्पत्ति राजनीतिमा लगाए । जनसेवामा केन्द्रित रहे । धन कमाउन पट्टी उनी लागेनन् । कुनै बेला ३५० बिघाको हाराहारीमा जग्गा हुने गोविन्द चौधरीसङ्ग अहिले केवल आठ दस बिघा जति मात्र बाँकि छ रे । यो मैले सिमरा भवानीपुरका बासिन्दाहरूले नै भनेको सुनेको हो ।
गोविन्द चौधरीसङ्ग मैले केही लाभ लिनु छैन् । मैले उनको लागि भक्ति–गान गाउनु पनि छैन् । मैले उनलाई जस्तो देखें त्यस्तै भनेको मानिसमा अनके किसिमका कमजोरीहरू पनि हुन्छन् । त्यस अर्थमा उनका पनि केही कमजोरी होलान् । तर आफ्नो क्षेत्रको विकासको लागि, आफ्नो क्षेत्रको जनताको सुख र समृद्धिका लागि, गोविन्द चौधरी कटिवद्ध रहेको मैले आफ्नै आँखाले देखेको छु । भोगेको छु ।

भबतु सब्ब मङगलम ।
विश्वराज आधिकारी

अब्दुल सलाम,राैतहट,भदौ २२ गते । 

लामो समयदेखि सामाजिक अभियन्ताको रुपमा सक्रिय रहँदै आएका युवा अब्दुल सलामले हालै सरकारले सामाजिक सञ्जालमा सरकारका कामकारबाहीबारे प्रत्यक्ष टिप्पणी तथा आलोचना गर्न रोक लगाउने निर्णयको कडा आलोचना गरेका छन्।

उनका अनुसार, सामाजिक सञ्जाल आजको युगमा नागरिकले आफ्ना विचार अभिव्यक्त गर्ने सशक्त माध्यम हो, र यसमा नियन्त्रण लगाउनु अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथि प्रत्यक्ष प्रहार हो।

लोकतान्त्रिक मुल्य–मान्यतामा विश्वास गर्ने सरकार आफैंले आलोचना सहन नसक्ने हो भने त्यसले निरंकुशताको संकेत दिन्छ, सलामले बताएका छन्।

उनले सरकारको उक्त निर्णयलाई गैरजिम्मेवार र अलोकतान्त्रिक कदम भन्दै खारेज गर्न माग गरेका छन्। साथै, यस्तो निर्णयले सरकारप्रति जनताको विश्वास थप कमजोर हुने चेतावनी पनि दिएका छन्।

सलाम विगत केही वर्षदेखि सामाजिक विकृति–विसंगति विरुद्ध, जनताको हकअधिकारका लागि, तथा राज्यका गलत नीतिहरूको विरोधमा आवाज उठाउने युवा स्वरको रुपमा परिचित छन्।

उनका अनुसार,सञ्चार माध्यम र सामाजिक सञ्जाल कुनै पनि लोकतान्त्रिक मुलुकको मेरुदण्ड हो। यदि त्यसलाई बन्द गर्न खोजिन्छ भने त्यो राष्ट्रको स्वतन्त्रता, पारदर्शिता र जवाफदेहिताको अन्त्यतिर उन्मुख हुने संकेत हो।

अब्दुल सलाम जस्ता सचेत र क्रियाशील युवाहरुको आवाजले अहिलेको परिस्थितिमा नागरिक सचेतना र जिम्मेवार शासन प्रणालीका लागि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास समाजका धेरै वर्गले व्यक्त गरेका छन्।

राैतहट,२३ गते असार ।

लोकतन्त्रको मेरुदण्ड भनेकै जवाफदेहिता र पारदर्शिता हो । राज्यको स्रोत र साधन जनताको सम्पत्ति हो र यसको सदुपयोग गर्दै विकास सुनिश्चित गर्नु सरकार र स्थानीय तहहरूको प्रमुख दायित्व हो। तर, हालै रौतहटका विभिन्न पालिकामा देखिएको आर्थिक अनियमितता र भ्रष्टाचारले सरकारको करोडौं रुपैयाँ क्षति पुर्‍याएको छ। यसले न केवल कानुनको उपहास उडाएको छ, बरु जनतामा राज्य प्रतिको विश्वासमा गहिरो दरार पैदा गरिरहेको छ ।

नेपालको सार्वजनिक खरिद ऐन र पब्लिक प्रोक्युरमेन्ट मोनिटरिङ अफिस (PPMO) को स्पष्ट व्यवस्था अनुसार, कुनै पनि सरकारी ठेक्काको प्रक्रिया पारदर्शी, प्रतिस्पर्धात्मक र जवाफदेही हुनुपर्दछ। ठेक्काको सूचना समयमै सार्वजनिक गरिनु, ई-बिडिङमार्फत खुल्ला प्रतिस्पर्धाको वातावरण सिर्जना गरिनु र मूल्याङ्कन निष्पक्ष हुन जरुरी छ। तर रौतहटका विभिन्न पालिकाहरूमा यी सबै कानुनी मान्यताहरूलाई लत्याउँदै आफू अनुकूलका सिमित व्यापारीहरूसँग मिलेर प्रक्रिया नचलाइएको पाइएको छ।

उक्त पालिकाहरूले आ.ब. २०८१/८२ मा ल्याएको गोप्य सूचना सार्वजनिक नगरी सिमित फर्महरूबीच मात्र झूटो प्रतिस्पर्धा देखाएर ठेक्का बाँडेको प्रमाण फेला परेको छ। ठेक्का प्रक्रिया नाम मात्रको मात्रै बनाइएको र झण्डै सतप्रतिशत अनुमानित लागतमा ठेक्का स्वीकृत गरिएको छ। यो स्पष्ट रूपमा योजना निर्माण गर्ने, स्वीकृति दिने र ठेक्का दिने निकायबीचको मिलेमतो हो, जसले प्रतिस्पर्धात्मक प्रक्रियालाई ध्वस्त पारेको छ।

सूचना सार्वजनिक गर्नुपर्ने कानुनी दायित्वलाई उल्लंघन गर्दै पालिकाले गोप्य रूपमा सूचना छापेका छन्। झन्, केही राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकाहरूले पैसा लिई सूचना “पछिल्लो मितिमा” छाप्ने चलन विकास गरेका छन्। यस प्रकारका कार्यले सूचना सार्वजनिक गर्ने प्रक्रियाको नै मजाक बनाएको छ। यसले सरकारी ऐन, सूचना प्रवाहको अधिकार र नागरिकको सहभागिता सबैलाई कमजोर बनाएको छ।

पछिल्ला केही वर्षमा, ठेक्का पाएका सीमित व्यक्ति र फर्मका संचालकहरू अत्यन्तै छिटो अमीर बनेका छन्। दर्जनौं गाडी, घर-घडेरी, गोडाम, होटेल, मदिरा उत्पादन कम्पनी लगायतका सम्पत्तिहरू उनीहरूले जोडेका छन्। यिनीहरूको आयश्रोत, कर विवरण, सम्पत्ति विवरण लगायत विषयमा गहिरो अनुसन्धान गर्नु आजको आवश्यकता हो। सरकारले सम्पत्ति शुद्धिकरण अनुसन्धान विभाग, अख्तियार, राजस्व अनुसन्धान विभाग लगायतका निकायहरूलाई यसमा संलग्न गराई पारदर्शिता कायम गर्नुपर्छ।

सूचना प्रवाहको माध्यम बन्नुपर्ने सञ्चार जगतकै केही अंगहरू आफू लाभान्वित हुन खोज्दै भ्रष्टाचारको हिस्सेदार बन्न थालेका छन्। सरकारी सूचना समयमा नछापी पछि छाप्ने वा हप्ता, पन्ध्र दिन, महिनापछि प्रकाशित गर्ने कार्यले नागरिकको जानकारी लिने अधिकारमा चोट पुगेको छ। सूचना लुकाउने यस्ता पत्रिकाहरूको अनुसन्धान गरी आवश्यक कारबाही गर्नु अत्यावश्यक छ।

रौतहटका पालिकाहरूमा भएको सार्वजनिक स्रोतको दोहनले सम्पूर्ण राज्य संयन्त्रमा प्रश्न उठाएको छ। पारदर्शिता, जवाफदेहिता र सुशासनको सिद्धान्तलाई अपमान गर्दै गरिएको यस्ता कार्यहरूले शासनमा असमानता, बेइमानी र अविश्वासको वातावरण सिर्जना गरेको छ। सार्वजनिक खरिद ऐनको प्रभावकारी कार्यान्वयन र उल्लंघनमा संलग्न सबै पक्षमाथि निष्पक्ष छानविन हुनुपर्छ। ठेक्का प्रक्रिया पारदर्शी बनाउन अनिवार्य अनलाइन सूचना प्रणालीको प्रयोग गरिनु जरुरी छ। सीमित फर्म र व्यापारीको मिलेमतोको सूक्ष्म अनुसन्धान गर्दै सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गरिनु अपरिहार्य देखिन्छ।

सम्पत्ति शुद्धिकरण बोर्ड, राजस्व अनुसन्धान र अख्तियारलाई सक्रिय बनाइ आर्थिक अनुशासनको पुनः स्थापन गरिनुपर्छ। सूचना लुकाउने संचार माध्यम र पत्रिकाहरूमाथि पनि छानविन र कानुनी कारबाही गरिनुपर्छ। स्थानीय सरकार, प्रदेश र संघीय सरकारबीच समन्वय गरी भ्रष्टाचार निवारणका लागि एकीकृत नीति निर्माण आवश्यक छ। अब नयाँ आर्थिक वर्षदेखि यस्ता आर्थिक अत्याचार नदोहोरिऊन् भन्ने सुनिश्चितता सरकारले जनतालाई दिनैपर्ने समय आएको छ।

दिपेन्द्र रजक,राैतहट, माघ ८ गते २०८१ ।

रौतहट जिल्लाको फतुवा बिजयपुर नगरपालिका पेटभर्वामा राम मन्दिर उद्घाटनको पहिलो वार्षिकोत्सवको अवसरमा भक्तजनहरुले रामधुन र दीप प्रज्वलन गरिदै छ ।

राम जन्मभूमि भारतको उत्तर प्रदेश राज्य अयोध्यामा रहेको भगवान् श्री रामको प्राण प्रतिष्ठा तथा राम मन्दिर उद्घाटनको वार्षिक उत्सवको अवसरमा रौतहट जिल्लाको फतुवा बिजयपुर नगरपालिका वडा न ६ पेटभर्वा गाउँमा रहेको दुर्गा बाबाको मन्दिर प्राङ्गणमा यहि जनवरी २१ तारीख माघ ८ गते मंगलबारको दिन देखि हनुमान अराधना र साझमा दियो बालेर दीप प्रज्वलन गरि रातिमा झाखी प्रोग्राम हुन लागिएको मावि पेटभर्वाका शिक्षक एवम लेखापाल बिगन यादवले जानकारी दिए । भागवान श्री राम र माता जानकिको आशीर्वादले जीवनमा सुख, समृद्धि र प्रगति प्राप्त हुने जनविश्वास रहेको भन्दै सम्पुर्ण फतुवा बिजयपुर नगरबासी हरूलाई उत्साहका साथ सहभागी हुन वडा न ६ को वडा अध्यक्ष रामएकवाल यादव सर्वजनिक अपिल गरेका छन् ।

दीप प्रज्वलन कार्यक्रमलाई धार्मिक आस्था, सद्भाव र सामूहिक एकताका रूपमा मनाउन सबै भक्तजनलाई सहभागी हुन आग्रह गरिएको छ । यस्तै यहि जनवरी २२ तारीख माघ ९ गते बुधबारको दिन श्री राम जानकि मठ पेटभर्वामा रामधुन हुने समाजसेबि युवा नेता जेतेनद्र पटेल बताएका छ्न ! भारतको उत्तर प्रदेश राज्य अयोध्यामा रहेको भगवान् श्री रामको प्राण प्रतिष्ठा तथा राम मन्दिरको उद्घाटन २२ जनवरी २०२४ मा सम्पन्न भएको थियो

जनकपुरधाम, १६ गते पुस ।

मधेश प्रदेश सरकारले मधेश प्रदेशका आठ जिल्लामा क्रियाशील रहेका पत्रकारहरूको स्वास्थ्य तथा दुर्घटना बीमा गर्नका लागि शुक्रवार औपचारिक रुपमा सम्झौता गरिएको छ । मधेश प्रदेश सरकारको गृह, सञ्चार तथा कानून मन्त्रालय मातहतको आम सञ्चार प्राधिकरणले मधेश प्रदेशमा रहेका सबै क्रियाशील पत्रकारहरूको १ लाखको स्वास्थ्य बीमा तथा ७ लाखको दुर्घटना बीमा गर्ने भएको हो । जनकपुरधाम स्थित मधेश प्रदेशको भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयमा आयोजित कार्यक्रममा पत्रकारहरूको स्वास्थ्य तथा दुर्घटना बीमा सम्बन्धि सम्झौता मधेश प्रदेशका गृह तथा सञ्चार मन्त्री राजकुमार लेखीको रोहबरमा सम्झौता गरिएको छ ।

राष्ट्रिय बीमा कम्पनीका व्यवस्थापक देवराज घिमिरेले कम्पनीको तर्फबाट तथा प्राधिकरणको तर्फबाट निमित प्रशासकीय प्रमुख प्रसन्नराज कर्णले हस्ताक्षर गर्नुभएको छ । कार्यक्रममा मधेश प्रदेशका गृह, सञ्चार तथा कानून मन्त्री लेखीले मधेश प्रदेश सरकार सञ्चारमैत्री सरकार भएको उल्लेख गर्नुहुँदै पत्रकारहरूको स्वास्थ्य तथा दुर्घटना बीमा निःशुल्क रुपमा गरेर प्रमाणित गरेको बताउनुभयो । उहाँले पत्रकारहरूको समस्याप्रति प्रदेश सरकार पूर्ण रुपमा जानकार भएको बताउनुभयो ।

मन्त्री लेखीले पत्रकारहरूलाई लोककल्याणकारी विज्ञापन समानुपातिक रुपमा प्रदान गरिने जानकारी दिनुहुँदै निकट भविष्यमा नै मधेश प्रदेशका सबै शहिद परिवारलाई एक लाखको स्वास्थ्य विमा निःशुल्क रुपमा गर्ने तयारी प्रदेश सरकारले गरेको बताउनुभयो । जनता समाजवादी पार्टीका मधेश प्रदेशका प्रमुख सचेतक रामअशिष यादवले लोकतन्त्र तथा गणतन्त्रको पहरेदारको रुपमा रहेको पत्रकारिता क्षेत्रको विकास तथा पत्रकार सुरक्षाको लागि प्रदेश सरकारले चालेको कदमको सराहना गर्नुभयो । आमसञ्चार प्राधिकरणका अध्यक्ष श्यामसुन्दर यादवले मधेश प्रदेशमा तीन वर्षदेखि निरन्तर रुपमा पत्रकारिता क्षेत्रमा क्रियाशील रहेका सबै पत्रकारहरूको १ लाखसम्मको स्वास्थ्य तथा ७ लाखसम्मको दुर्घटना बीमा सरकारको स्वामित्वमा रहेको राष्ट्रिय बीमा कम्पनी लिमिटेडसँ सम्झौता गर्न लागेको बताउनुभयो । यसअघि महिलाहरूको स्वास्थ्य बीमा गर्दै आएको भए पनि यसपटक करिब ८ सय पत्रकारहरूको बीमा नेपाल पत्रकार महासंघको सिफारिसमा वा मिडियाको सिफारिसमा गरिने जानकारी दिनुभयो ।

नेपाल पत्रकार महासंघ धनुषाका अध्यक्ष पुरन साहले पत्रकारहरूको स्वास्थ्य तथा सुरक्षाका लागि प्रदेश सरकारले शुरु गरेको स्वास्थ्य तथा दुर्घटना बीमा गर्ने नीति स्वागत योग्य भएको बताउँदै यसको निरन्तरतामा ध्यान दिनका लागि आग्रह गर्नुभयो । राष्ट्रिय विमा कम्पनीका व्यवस्थापक देवराज घिमिरेको अध्यक्षतामा भएको सो कार्यक्रममा बीमा कम्पनीसँग विमितले गर्नुपर्ने दाबी भुक्तानी सहितको विषयमा कम्पनीका अधिकारी निरञ्जन आचार्यले जानकारी गराउनुभयो । कार्यक्रममा प्रदेश सांसद रामप्रसाद चौधरी, गृह, सञ्चार तथा कानुन मन्त्रालयका सचिव उद्धव रिजाल, मिडिया काउन्सिलका कार्यवाहक अध्यक्ष कैलाश दास, नेपाल पत्रकार महासंघ मधेश प्रदेशका महासचिव शैलेन्द्र क्रान्ति लगायतका व्यक्तित्वहरुको उपस्थिति थियो ।

पत्रकारहरूको विमाका लागि मधेश प्रदेश सरकारले कुल ३० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन चालु आर्थिक वर्षको बजेटमा नै गरेको छ ।

काठमाडौँ ।

गएको शुक्रबार माइक्रोसफ्टद्वारा सञ्चालित कम्प्युटर प्रणालीमा भएको गडबडीको कारण सारा विश्व चिन्तित भएको बेला चीनमा सबै कुरा राम्ररी चलिरहेको थियो ।

शुक्रबार साइबरसेक्युरिटी फर्म क्राउडस्ट्राइकको अपडेटले माइक्रोसफ्ट प्रणाली चलाउने कम्प्युटरहरूमा निलो स्क्रिन देखा पर्यो र विश्वका धेरै भागहरूमा एयरलाइन्स र अन्य व्यापार सेवाहरू अवरुद्ध भयो, तर चीन भने यसबाट जोगियो ।

आखिर, चीन के कारणले जोगियो ? चीनले के गर्‍यो, जसको कारणले यसको असर परेन ? यसको जवाफ धेरै सजिलो छ । वास्तवमा, क्राउड स्ट्राइकको प्रयोग चीनमा नहुनु ।

क्राउडस्ट्राइकको अपडेटको कारण, माइक्रोसफ्ट प्रणालीहरू चलाउने कम्प्युटरहरूले अचानक काम गर्न छोड्यो । माइक्रोसफ्टले यस घटनामा विश्वभरका ८५ लाख कम्प्युटर प्रभावित भएको बताएको छ ।

चीनमा धेरै कम व्यापार वा सेवा समूहहरू छन् जसले अमेरिकी कम्पनीबाट सफ्टवेयर किन्न चाहन्छन् किनभने अमेरिकी कम्पनीहरूले चीनलाई आफ्नो साइबर सुरक्षाको लागि खतरा मान्छन्।

यी कम्पनीहरू चीनबाट निस्किएको कथित साइबर खतराको बारेमा धेरै मुखर छन् । बाँकी विश्वको विपरीत, चीन माइक्रोसफ्टमा निर्भर छैन । चीनको बजारमा अलिबाबा, टेन्सेन्ट र हुवावे जस्ता घरेलु प्रविधि कम्पनीहरूको प्रभुत्व रहेको छ र अधिकांश क्लाउड सेवाहरू यी कम्पनीहरूको कब्जामा छन् । त्यसैले, विन्डो डाउनको खबर बाहिर यो बाँकी विश्व प्रभावित बन्द चीनमा भने शान्त नै थियो ।

उदाहरणका लागि, चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल साइटहरूमा केही प्रयोगकर्ताहरूले मात्र चिनियाँ शहरहरूमा अवस्थित शेराटन, मेरियट र ह्याट जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय होटल चेनहरूको होटलहरूमा चेक-इन गर्न नसकेको गुनासो गरेको देखियो ।

पश्चिमा आईटी कम्पनीहरुबाट चीनको दुरी किन ?

पछिल्ला केही वर्षहरूमा चीनका सरकारी संस्था, कम्पनी र पूर्वाधार सञ्चालकहरूले आफ्ना आईटी प्रणाली विदेशी कम्पनीहरूको सट्टा स्वदेशी कम्पनीहरूलाई हस्तान्तरण गरेका छन् । केही विश्लेषकहरूले यो समानान्तर नेटवर्कलाई ‘स्प्लिन्टरनेट’ भनेका छन् ।

जोस केनेडी ह्वाइट, सिंगापुरमा आधारित साइबर सुरक्षा विशेषज्ञ भन्छन्, ‘यसले विदेशी टेक अपरेशनहरू बारे चीनको रणनीतिको बारेमा बताउँछ ।’ उनी भन्छन्, ‘माइक्रोसफ्टले चीनमा स्थानीय साझेदार, २१ भायनेटमार्फत सञ्चालन गर्दछ, जसले यसको विश्वव्यापी पूर्वाधारबाट स्वतन्त्र रूपमा सेवाहरू प्रदान गर्दछ । यो सेटअपले विश्वव्यापी आईटी अवरोधको अवस्थामा चीनको बैंकिङ र उड्डयन क्षेत्रहरू सुरक्षित छन् ।’

चीनको दृष्टिकोणमा, विदेशी प्रणालीहरूमा निर्भरताले राष्ट्रिय सुरक्षालाई खतरामा पार्न सक्छ । त्यसैले सरकारले त्यस्ता प्रणालीहरूमा निर्भरता कम गर्न जोड दिएको बताइन्छ ।

यो ठ्याक्कै उही कदम हो जुन केही पश्चिमी देशहरूले २०१९ मा चिनियाँ टेक कम्पनी हुवावेको टेक्नोलोजीमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो ।

त्यस्तै, २०२३ मा बेलायती सरकारले चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल टिकटकलाई सरकारी उपकरणहरूमा प्रयोग गर्न प्रतिबन्ध लगाएको थियो । त्यसयता अमेरिकाले चीनलाई उन्नत सेमीकन्डक्टर चिपहरू बेच्नबाट रोक्ने प्रयास गरिरहेको छ । यससँगै अमेरिकी कम्पनीहरूलाई चिनियाँ प्रविधिमा लगानी गर्न पनि रोक लगाइएको छ ।

अमेरिकी सरकारले राष्ट्रिय सुरक्षालाई ध्यानमा राखेर यी सबै प्रतिबन्धहरू लगाइएको बताएको छ ।

चीनको आधिकारिक पत्रिका ‘ग्लोबल टाइम्स’ मा शनिबार प्रकाशित सम्पादकीयमा चिनियाँ प्रविधिलाई रोक्नका लागि यी कदमहरूलाई हल्का इशारामा उल्लेख गरिएको छ ।

सम्पादकीयमा लेखिएको छ, ‘केही देशहरू लगातार सुरक्षाको कुरा गर्छन् । तिनीहरूले अवधारणालाई सरल बनाएका छन् । तर तिनीहरूले वास्तविक सुरक्षालाई बेवास्ता गर्छन् । यो विडम्बना हो ।’

खुला विश्व बजारको वकालत तर घरेलु बजारमा नियन्त्रण

चीनले अमेरिकाले विश्वव्यापी प्रविधि कसले प्रयोग गर्न सक्छ र कसरी प्रयोग गर्ने भनेर निर्णय गर्ने प्रयास गरेको आरोप लगाउने गर्दछ । तर यसको एउटा कम्पनीले कुनै सावधानी नअपनाउँदै शुक्रबार विश्व स्तरमा यति ठूलो अराजकता फैलायो ।

‘ग्लोबल टाइम्स’ ले एकाधिकारवादी प्रवृत्ति भएका ठूला इन्टरनेट कम्पनीहरूलाई लिएको छ । अखबारले लेखेको छ, केहि देशहरूले नेटवर्क सुरक्षाको लागि केवल केहि शीर्ष कम्पनीहरूमा पूर्ण निर्भरताको वकालत गर्छन् । तर यसले शासन परिणामको समानुपातिक बाँडफाँडलाई मात्र रोक्दैन तर नयाँ सुरक्षा जोखिमहरू पनि सिर्जना गर्दछ ।

यहाँ समान लाभहरूको सन्दर्भ सम्भवतः बौद्धिक सम्पत्ति अधिकारमा चलिरहेको बहसको सन्दर्भ हो किनभने चीनले प्राय: पश्चिमी प्रविधिको प्रतिलिपि वा चोरी गरेको आरोप लगाइएको छ ।

चीनले बौद्धिक सम्पदाको चोरी वा प्रतिलिपिलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ । उसले प्रविधिको खुला विश्व बजारको माग गरिरहेको छ । तर यसले आफ्नो घरेलु बजार बाहिरी प्रविधि कम्पनीहरूलाई खोल्न दिदैन र सम्भव भएसम्म समिति गर्न खोज्छ ।

यद्यपि, शुक्रबारको विश्वव्यापी आईटी आउटेजबाट चीन पूर्ण रूपमा अछुतो थिएन । यसले यहाँका केही कर्मचारीलाई असर गरेको छ । जसका कारण उनको छिटो छुट्टी भएको छ ।

चीनमा शुक्रबारको प्रारम्भिक बिदाका कारण सामाजिक सञ्जाल साइटहरूमा ‘थ्याङ्क यु माइक्रोसफ्ट’ ट्रेन्डिङ भएको थियो । धेरै पोष्टहरूमा, आईटी आउटेजको कारण कम्प्युटरको निलो स्क्रिनमा त्रुटि प्रतीकहरूको फोटोहरू पोस्ट गरिएको थियो ।

न्युज कारखाना

आरके श्रीवास्तव,राैतहट,०५ गते असार ।
रौतहटकाे कटहरिया नगरपालिकाले बजेट ल्याएको छ । बुधबार कटहरिया नगरपालिकाले यस वर्ष जनमुखी योजना ल्याएकाे छ । कटहरिया स्थित नगरपालिकाकाे प्रांगणमा बजेट अधिवेशन बाेलाईएकाे थियाे । नगर प्रमुख अजय प्रकाश प्रकाश जयवालकाे अध्यक्षतामा साे नगरसभा सम्पन्न भएको हाे ।

नगरसभाकाे १० अाैं अधिवेशन बाट जनमुखी नीती र कार्यक्रम ल्याएकाे छ । नगरपालिका नगर कार्यपालिकाबाट पास गरेकाे निती तथा कार्यक्रम कार्यान्यवन गर्न ४६ करोड भन्दा बढी बजेट विनियोजन गरेकाे हाे ।

हरेक वर्ष असार १० गते बजेट ल्याउनु पर्ने प्रावधान रहेकाे छ । तर कटहरिया नगरपालिकाले साे समयअवधी आगावै नगरसभा शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न भएको छ । धेरै उत्साहका साथ सम्पन्न भएकाे नगरसभा बाट कटहरिया नगरपालिकाकाे जनताकाे मन जितने किसिमकाे निती तथा कार्यक्रम पारित गरेको हाे । नगर प्रमुख जयसवाल र प्रमुख प्रशाकिय अधिकृत सुरेन्द्र प्रधानले निति तथा कार्यक्रम वाचन गरेर सुनाएका थिए ।

नगरकाे चौतर्फि विकासकाे लागि यसै आगामी आर्थिक वर्ष २०८१/८२ का लागि ४६ करोड ६२ लाख ५४ हजार रुपैयाँकाे बजेट पारित गरिएकाे नगर प्रमुख जयसवालले जानकारी गराउनु भयाे । यस वर्ष शिक्षा, स्वास्थ्य, खेलकुद, कृषि, भौतिक पुर्वाधार निर्माण कार्य, पर्यटन तथा संस्कृति, लगायतकाे विशेष प्राथमिकतामा राखी उक्त बजेट प्रस्तुत गरिएको जयसवालले बताए ।

साे नगरपालिकाकाे संघिय वितिय समानीकरण अनुदान ११ कराेड ५२ लाख,संघिय राजश्व बाँडफाँड १० कराेड ११ लाख ,संघिय सशर्त अनुदान चालु १८ कराेड ४३ लाख २९ हजार,संघिय सरकार सशर्त पुँजिगत ३ कराेड ६६ लाख २५ हजार,संघिय सरकार समपुरकमा अनुमानित ५० लाख,वित्तीय समानिकरण प्रदेश सरकार ९० लाख,विशेष अनुदान प्रदेश सरकार २० लाख र आन्तरिक राजस्व १ कराेड
गरि कुल ४६ कराेड ६२ लाख ५४ हजार बजेटकाे आयकाे प्रक्षेपण गरिएको छ ।

कार्यक्रम सञ्चालन अनिल निधिले गर्नु भएको थियाे । साे अवसरमा वडा नम्बर १ का वडा अध्यक्ष भूपेन्द्र महताे काेईरी,वडा नम्बर ३ का वडा अध्यक्ष श्याकान्त यादव,वडा नम्बर ६ का वडा अध्यक्ष जयराम चाैधरी,वडा नम्बर ८ का वडा अध्यक्ष समिश बिक्रम शाह,वडा नम्बर ९ का वडा अध्यक्ष रूपेश यादव,कार्यपालिका सदस्य मनाेज कुमार जयसवाल सहित जनप्रतिनिधिहरू,पत्रकार,सुरक्षाकर्मी,कर्मचारीहरू सहितका व्यक्तिहरूकाे उपस्थिति रहेकाे थियाे ।

आमा शब्दको अर्थ नै एउटा विशाल प्रेम र ममता हो। संसारमा सबैभन्दा शक्तिशाली र अनमोल सम्बन्ध हो यो। आमाको प्रेम अनन्त र निस्वार्थ छ। आफ्ना सन्तानहरूको खुसी र सफलतामा आफ्नो सबैभन्दा ठूलो खुसी पाउँछिन् आमा ।

आमाको ममता एक अनमोल खजाना हो जुन कुनै पनि धन-सम्पत्तिले किन्न सक्दैन। यसलाई अनुभव गर्न सकिन्छ, तर व्याख्या गर्न सकिँदैन। आमाको प्रेममा कुनै शर्त हुँदैन, सन्तानलाई सधैं निस्वार्थ भावले माया गर्छिन् उनि । आफ्नो जीवनभरि आफ्ना सन्तानलाई सुरक्षित र खुशी राख्न लगातार प्रयासरत हुन्छिन आमा ।

आमाबाट हामी धेरै कुरा सिक्छौं। जीवनको सबैभन्दा मूल्यवान् पाठहरू, धैर्य, सहनशीलता, मेहनत र प्रेमको महत्व आमाकै जीवनशैलीबाट सिक्न सकिन्छ। हामीलाई असल मूल्य र आदर्शहरू सिकाउँछिन् आमा जुन हाम्रो जीवनको मार्गदर्शक बन्छन्।

आमाको त्याग र बलिदान अतुलनीय छ। आफ्ना सन्तानको भलाइका लागि हरेक कुरा सजिल्यै त्यागी दिन्छिन् उनि । दिन-रात सन्तानकै हेरचाह र सुरक्षामा केन्द्रित हुन्छिन् आमा । यस्तो बलिदानको कदर गर्नु नै सन्तानको कर्तव्य हो।

आमामा अनुपम साहस र बलिदान हुन्छ। जुनसुकै परिस्थितिमा पनि आफ्ना सन्तानको रक्षामा उत्रिने आट हुन्छ । कठिन परिस्थितिहरूमा समेत आफ्ना सन्तानलाई साहस र आत्मविश्वास दिन्छिन् आमा ।

आमाले आफ्ना सन्तानलाई जीवनको हरेक चरणमा संरक्षण र मार्गनिर्देशन प्रदान गर्छिन्। सानै उमेरदेखि नै सन्तानलाई जीवनका सही मूल्य र आदर्शहरू सिकाउँछिन् आमा । आमाको माया असीमित र अनन्त छ।

आमाको सबैभन्दा ठूलो सपना सन्तानको खुसी र सफलता हुन्छ। आमाको जीवनको सारा सफलता सन्तानको सफलतामा निर्भर गर्छ। आफ्ना सन्तानलाई सबै कुरा दिएर पनि केही नलिने पवित्र भावनाले गर्दा नै आमाको प्रेम अनमोल बन्न पुगेको छ।

निष्कर्षमा, आमा संसारकै सबैभन्दा अनमोल खजाना हुन्। माया, ममता, त्याग र बलिदानले नै यस संसारलाई गतिशील बनाइराखेको छ। आमाको महत्व कुनै शब्दले व्याख्या गर्न सकिँदैन किनभने आमाको अनमोल योगदान अनन्त छ। यसैले सधै आमाको सम्मान गर्नुपर्छ र आमाप्रति आभारी बन्नुपर्छ। आमा ।न्युज कारखाना

काठमाडौँ ।

काठमाडौँको बौद्धस्थित ‘फोल्तोङ’ नेपाली स्ट्रिट फुडको ग्राण्ड ओपनिङ गरिएको छ । बौद्धस्थित शेर्पा गुम्बा सङ जोडीको पहिलो र दोस्रो तल्लामा एक कार्यक्रमबिच वरिष्ठ गायक एंव संगीतकार कर्म बोम्जनले ओपनिङ भएको घोषणा गरेका हुन । दावा डुक्पा लामा र डिकी लामाले संयुक्त रुपमा उक्त रेस्टुरेण्ट सञ्चालनमा ल्याएका हुन ।

रेस्टुरेन्टमा नेपाली र चाइनिज खानाको परिकार उपलब्ध हुने र फोल्तोङको अर्थ ढिंडोलाई जनाउने डिकी लामाले बताइन । दावा डुक्पा लामा डेढ दशक भन्दा लामो समय भारतस्थित आइटिसी सेराटेन होट्लमा प्यानेसेन सेफको रुपमा कार्यरत थिए । आफ्नै देशमा व्यवसायमार्फत नेपाली र चाइनिज खानाको प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले व्यवसाय सञ्चालनमा ल्याएको उनले बताए । रेस्टुरेन्ट ओपनिङ कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्नुहुँदै वरिष्ठ गायक एंव संगीतकार कर्म बोम्जनले व्यवसायिक सफलताको शुभकामना व्यक्त गरे । उनले स्वस्थकर र विशिष्ट स्वाद सहितको भोजनको व्यवस्था रहेको बताए ।

कार्यक्रममा वरिष्ठ गायिका इन्दिरा गोले गुरुङ, वरिष्ठ गायक प्रेम लोप्चन, गायक एंव गीतकार जीवन बोम्जन, वरिष्ठ गायक अमृत लामा, गायक बैरागी मोक्तान, मोडल एंव अभी लामा, मोडल अनिता गोले,गायिका सुस्स्मिता स्याङ्तान,गायक एंव एरेन्जर बिशाल योन्जन, गायक एंव एरेन्जर कुन्साङ दोर्जे लोप्चन, ‘मामा भन्जा’ सिरियलका कलाकार टिम, कलाकार एंव पुर्व नेपाली सेना हरिलाल तामाङ, गायक एंव माझी किङको रुपमा परिचित यमन माझी,तामाङ कलाकार संघका बरिष्ठ उपाध्यक्षमा रोशन फ्युबा तामाङ, लगायतका कलाकार, विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधि,सामाजिक अभियान्ता,समाजसेवी एंव विशिष्ट व्यक्तीहरुको उपस्थित रहेको थियो । कार्यक्रमसंगै दावा डुक्पा लामाका छोरा कर्म वाङ्गेल लामाको वर्थडे सेलेब्रेसन पनि गरिएको थियो ।सभार युएन टेलीभीजन उज्जयालो नेटवर्क

आरके श्रीवास्तव,रौतहट,१४ गते असार

रौतहटको एक घरपरिवारका सबै सदस्य च्याउ खेती गरिरहेको पाइएको छ । जिल्लाको कटहरिया नगरपालिकाका एक किसान जसको पुरै परिवारका सदस्य च्याउ खेतीमा संलग्न छन् । सो नगरपालिकाको वडा नम्बर ४ बलिरामपुरका किसान सुदिन मियाँको परिवारको दिनचर्या नै फेरिएको छ ।

घरायसी काम बाट फुर्सद निस्किएपछि उनको परिवार च्याउ खेती भएको स्थान तर्फ लागछन् । बिगत आठ वर्ष देखि च्याउ खेतीलाई निरन्तरता दिदै आएका मियाँ अहिले आफ्नै कटहरिया च्याउ उधोग दर्ता गराएर व्यवसाय गरिरहेका छन् । जिल्लाको चर्चित बजार कटहरियामा च्याउ खेती गरेर राम्रै आम्दानी गरिरहेको बताउँछन् । उनले मासिक ५० हजार देखि १ लाख कामाउँछन् ।

च्याउ खेती गरि राम्रो आयआर्जन गरेर उनी अहिलेका युवापुस्ताहरूको लागि उदाहरणीय बनेका छन् । हेर्दा मियाँ उमेरले पाका देखिन्छन् । बि.स.२०७२ साल देखि उनी यो खेती सुरु गरेका थिए । सुरुआतमा उनले ५० हजार लगानी गरेर च्याउ उत्पादन गर्न थाले ।

रेडक्रस सोसाइटिले आयोजना गरेको च्याउ खेती तालिमबाट प्रभावित बनेर उनी यस तर्फ लागेको सुनाए । तालिम पछि च्याउ खेती गर्ने रहर जाग्यो र उनी अहिले ४ कठ्ठा क्षेत्रफलमा च्याउ खेती गरिरहेका छन् । उनले उत्पादन गर्ने च्याउ भनेको कन्ने च्याउ हो । उनले दुइ वटा घर निर्माण गरेर च्याउ खेती गरिरहेका छन् । अहिले उनी घर परिवारको खर्चको व्यवस्था गरेर मनग्य आम्दानी गरिरहेका छन् ।

च्याउ बिक्रीका लागि व्यवस्थित बजार नहुँदा समस्या हुने गरेको बताउँछन् । मियाँले च्याउ खेती गरेको ८ वर्षभयो । च्याउ खेती अझै फस्टयाउने उनकोे योजना रहेको उनले जानकारी गराए । मियाँले घरपरिवारको अलावा अन्य ५ जनालाई च्याउ उत्पादन भएको बेला रोजगारी समेत दिने गरेका छन् ।

‘च्याउखेतीबाट खर्च कटाएर मासिक ५० हजार देखि १ लाख रूपैयाँसम्म आम्दानी हुने गरेको छ,’ उनले भने, ‘अहिले प्रतिकिलो २ सयका दरले च्याउ बिक्री हुने गरेको छ ।’ आफ्नै लगानीमा च्याउ खेती अहिले देशमा तिन तहको सरकार छ । सबभन्दा नजिकको सरकार स्थानिय सरकार हो ।

तर मियाँ लाई कसैले पनि सहयोग नगरेपछि उनलै आफ्नै लगानीमा च्याउखेती गरेका हुन् । आर्थिक मन्दीको असर उनलाइ पनि परेको छ । बैंक बाट ऋण लिएर व्यवसाय फस्टयाएका उनलाइ बैंकले ब्याजदर बढाउँदा समस्या परेको छ । किस्ता बुझाउन समस्या परि रहेको दुःखेसो गरे ।

स्थानिय सरकारले आफूलाइ सहयोग गर्छ भन्ने अपेक्षा छ ।

कटहरिया नगरपालिकाको यस अघिका नगर प्रमुख सियाराम कुश्वाहाले च्याउ खेतीका लागी आफूलाई दुई लाख रुपैयाँ सहयोग गरेको किसान मियाले बताउनु भयो ।
साथै प्रदेश सरकारबाट ५० प्रतिशत अनुदान फ्रि पाएको उनले बताए । यसका अलावा काही कतैबाट सहयोग नपाएको उनको भनाई छ ।

च्याउको बिउ पनि गर्छन् उत्पादन

बिउ उत्पादन पनि आफैंले सुरू उनी बताउँछन् । च्याउको बिउ उत्पादन गर्ने मेसिन नै खरिद गरेर बिउ उत्पादन गर्ने गरेका छन् । तर जिल्लामा रहेको कृषि ज्ञान केन्द्रले आफूले उत्पादन गरेको बिउको प्रोत्सान नगरिदिँदा समस्या हुने गरेको गुणासो गरे । मिहिनेत गर्न सके च्याउ खेती बाट राम्रै आम्दानी गर्ने सकिने उनको ठम्याइ छ ।

मियाँ भन्छन् विदेश जाने पैसा यही लगानी गरी व्यवसाय सुरु गर्ने हो भने घर परिवार सँग बसेर राम्रै आम्दानी गर्न सकिन्छ ।

के भन्छन् सम्बन्धित निकाय?

चयाउ खेती प्रवद्र्धनका लागि स्थानिय सरकारले कस्ता कार्यक्रम ल्याएको छ । यस बारे कटहरिया नगरपालिकाका नगर प्रमुख अजय प्रकाश जयसवाल सँग सोध्दा च्याउ खेतीकै लागि भनेर कुनै ठोस् कार्यक्रम नभएपनि कृषि विधुतीकरणको लागि बजेट छुट्टयाएको जानकारी गराए ।

कृषि मिटर भन्ने नगरभरी फ्रि गरिएको उनको भनाइ छ ।

च्याउ खरिद गरिरहेका कटहरिया ८ का उपभोक्ता शिवनाथ यादव भन्छन् पहाड तिर पाइने च्याउ हाम्रै क्षेत्रमा उत्पादन भइ खरिद गर्न पाएपछि खुशि छौ । त्यस्तै कटहरिया वडा नम्बर १ का उपभोक्ता योगेन्द्र कुशवाहाका अनुसार कटहरियामा नै उत्पादन हुन थालेपछि हामी बिहान बिहानै ताजा च्याउ खरिद गरी खान पाएका छौं ।

यो सबै हाम्रो लागि खुशिको खबर नै छ ।

यता भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय मधेश प्रदेश सरकारका सचिव डा.नम्रता सिंह सँग प्रदेश सरकारले च्याउ प्रवद्र्धनका लागि कस्ता खालका कार्यक्रम ल्याएको छ भनि सोध्दा प्रदेश सरकारले प्रत्येक जिल्ला स्थित रहेको कृषि ज्ञान केन्द्र मार्फत नार्क बाट उपलब्ध गराएको च्याउको बिउँ ७५ प्रतिशत अनुदानमा बिउँ वितरण गरेको जानकारी गराउनु भयो । साथै उनले प्रदेश सरकारले बाली संरक्षण प्रयोगशाला मार्फत बिउँ उत्पादन गराउने लक्षय छ ।

जुन यसपाली देखि हुन सकेन् अर्को आ.व. देखि उत्पादन गरिने छ । त्यस्तै आगामी वर्ष देखि च्याउ उत्पादन र प्रवद्र्धन कार्यक्रम चलाउने प्रदेश सरकारको लक्ष्य रहेको जानकारी गराइन् ।

कृषि ज्ञान केन्द्र गौरका प्रमुख हरिशंकर साह सँग सोध्दा रौतहटमा ५ देखि ६ मेट्रिक टन च्याउको माग रहेको जानकारी गराउनु भयो ।

जसमा ८ मेट्रिक टन सम्म उत्पादन भइरहेको उनको भनाइ छ । माग भन्दा आपूर्ती नै बढी रहेको वहाँ भन्नु हुन्छ । यहाँको च्याउ सर्लाही लगायत अन्य ठाउँमा जाने गरेको उनी बताउँछन् । यहाँको किसानले नै च्याउको बिउँ उत्पादन गर्ने गरेकोले अन्य ठाउँ बाट ल्याइदैन् ।